کودکان اغلب از درد شکم شکایت دارند. این امر یکی از شایع ترین دلایلی است که والدین کودکان را نزد پزشک یا بخش اورژانس بیمارستان می برند. تشخیص درد معده ممکن است سخت باشد. پزشک از شما سوالاتی می پرسد و سپس فرزندتان را معاینه می کند. گاهی ممکن است یک مشکل کاملاً آشکار باشد، بنابراین نیازی به آزمایش نیست. درد شکم مشکل شایعی در میان کودکان است. تا سن 15 سالگی، حدوداً از هر 3 کودک یک نفر برای درد شکم به پزشک مراجعه میکند. بسیاری از کودکان مبتلا به دل درد در طی چند ساعت یا چند روز بدون درمان خاصی بهبود می یابند و اغلب نمی توان علتی را پیدا کرد. گاهی اوقات علت با گذشت زمان آشکارتر می شود و می توان درمان را شروع کرد. اگر درد یا مشکلات دیگر ادامه داشت، به پزشک مراجعه کنید. اکثر کودکان هر از گاهی درد شکم را تجربه می کنند. آنها ممکن است از عباراتی مانند شکم درد یا معده درد برای توصیف آن استفاده کنند.
اما تنها تعداد کمی از این کودکان دارای مشکل جدی هستند. شکایت از درد شکم در کودکان کمتر از 11 سال شایعتر است و اغلب با تغییر عادات غذا خوردن و اجابت مزاج همراه است. اغلب دردهای شکمی، موارد حاد و جدی نیستند و معمولاً درمانهای خانگی تنها چیز مورد نیاز برای تسکین درد و ناراحتی شکم است.
معمولاً والدین یا پرستار کودک میتوانند متوجه درد شکم کودک شوند. نوزادان و کودکان نوپا ممکن است با گریه کردن، حالات صورت و یا جمع کردن شکم خود این درد را بروز دهند.
کودکان خردسال هم معمولاً درد شکم خود را فوراً به شما خبر میدهند. اما برخی از نوجوانان ممکن است تمایلی به اظهار درد شکم نداشته باشند، بنابراین باید سعی کنید علت و توضیحی برای احساس آنها بیابید.
درد شکم کودکان
درد شکم کودکان یکی از شایعترین دلایل مراجعه والدین برای مراقبتهای پزشکی است. ارزیابی “درد شکم” میتواند چالشی برای والدین و پزشک باشد.
علل احتمالی درد شکم کودکان بسیار وسیع است، از دلایل بیاهمیت گرفته تا دلایل مرگبار و اختلاف اندکی در شکایت کودک از درد شکم وجود دارد. خوشبختانه، درد شکم کودکان معمولاً به سرعت بهبود مییابد. اما والدین یا پرستار در تشخیص اینکه آیا درد کودک نیاز به درمان فوری دارد یا خیر، با مشکل مواجهاند.
انواع شکم درد
توصیف احساس درد شکم ممکن است سخت باشد، به خصوص اگر کودک شما کلماتی برای توصیف آن نداشته باشد. همیشه به یاد داشته باشید که درد ذهنی است و بسته به علت ممکن است در طول زمان تغییر کند.
درد در ناحیه شکم ممکن است به شرح زیر باشد:
- ثابت
- در حال بدتر شدن
- متناوب
- تیز
- دردناک
- گرفتگی
- مانند پروانه در شکم
درد برای سنین مختلف
کودک شما ممکن است از کلمات مختلفی برای توصیف درد استفاده کند. ممکن است مجبور شوید به بهترین شکل ممکن ترجمه کنید.
به عنوان مثال، ممکن است کودک شما درد شدید موضعی داشته باشد که می آید و می رود. آنها ممکن است بگویند: اوه! گاهی اوقات درد می کند… همین جاست!
نوزادان و کودکان نوپا
نوزاد کوچک شما ممکن است بدخلق باشد، گریه کند یا به شیوه ای غیرعادی رفتار کند.
مراقب زبان بدن فرزندتان باشید. آیا آنها شکم خود را می گیرند؟ آیا آنها تنقلات مورد علاقه خود را نمی خورند؟ آیا آنها علائم دیگری مانند استفراغ یا اسهال دارند که ممکن است به این معنی باشد که آنها در وضعیت نامناسبی هستند؟ اینها همه سرنخ است.
البته، همیشه می توانید سعی کنید از کودک نوپا بپرسید که چه مشکلی دارد، اما بدانید که پاسخ او ممکن است کل داستان را بیان نکند.
همانطور که کودکان رشد می کنند، توانایی آنها برای گفتن آنچه که آنها را آزار می دهد به والدینشان افزایش می یابد. ممکن است با توجه به اینکه زبان بدن آنها خاموش است یا طبق معمول غذا نمی خورند شروع شود. کودک شما ممکن است به صراحت بگوید که معدهاش درد میکند یا به محل درد اشاره کند.
سوالات خود را بپرسید:
کجاش درد میکنه
این حس شبیه چیه؟
چند وقت است که شما را آزار می دهد؟
ترغیب فرزندتان برای به توصیف و بیان جزئیات بیشتر می تواند به شما کمک کند تصویر واضح تری از نوع دقیق درد او داشته باشید. اگر فرزند شما در این مورد مشکل دارد، به او اطمینان دهید که بهترین کار ممکن را انجام می دهد.
نوجوانان
نوجوانان قابل اعتمادترین راویان همه کودکان برای دردهای خود هستند. گفتنی است، نوجوان شما ممکن است حواسش پرت شود یا حتی نگران این باشد که چه مشکلی پیش آمده است.
از همان تکنیک پرسشگری که برای بچه های کوچکتر انجام می دهید برای کمک به شناسایی نوع، ناحیه، شدت و مدت درد استفاده کنید.
علتها درد شکم کودکان
- عفونتها: ویروس یا باکتری میتواند عامل درد شکم و آنفلوآنزای معده یا روده (موسوم به التهاب معده و روده) باشد. عفونتهای ویروسی معمولاً به سرعت برطرف میشوند، در حالی که عفونتهای باکتریایی نیاز به آنتیبیوتیک دارند تا بهبودی کودک حاصل شود.
- مواد غذایی: مسمومیت غذایی (که دارای علائم مشابه علائم آنفلوآنزای معده، روده است)، آلرژی غذایی، خوردن بیش از حد مواد غذایی و یا تولید گاز میتواند موجب نفخ و ناراحتی موقت کودک شود. معمولاً حمله درد بلافاصله پس از خوردن رخ میدهد.
- مسمومیت: علت این عارضه از مشکلات ساده (مانند صابون خوردن) تا مشکلات جدیتر مانند بلعیدن قرص آهن، آهن ربا، سکهها، بوتولیسم ناشی از مواد غذایی فاسد و یا مصرف بیش از حد داروها (مانند استامینوفن، تیلنول) متغیر است.
- مشکلات جراحی: این مشکلات عبارتند از آپاندیسیت و یا انسداد روده.
- علل پزشکی: عوارض پزشکی خارج از شکم میتواند موجب درد شکم شود. به عنوان مثال، درد شکم کودک میتواند ناشی از دیابت و یا نیش “عنکبوت بیوه سیاه” باشد.
علل شایع دل درد
علل درد شکم از نفخ تا موارد جدی تر مانند آپاندیسیت متغیر است. اما بسیاری از شرایط در این بین قرار می گیرند. بهتر است بهترین یا بدترین سناریو را فرض نکنید. در عوض، روی نوع درد و سایر علائم تمرکز کنید.
سوء هاضمه و نفخ
کودکان نیز مانند بزرگسالان ممکن است دچار سوء هاضمه می شوند. این می تواند ناشی از خوردن غذاهای خاص، مانند غذاهای چرب، چرب یا اسیدی باشد. یا ممکن است ناشی از سریع غذا خوردن یا مصرف نوشابه های گازدار باشد. کودک شما حتی ممکن است از احساس سوزش در قسمت بالای شکم خود شکایت کند.
علائم سوء هاضمه عبارتند از:
آروغ زدن
نفخ
احساس سیری بیش از حد
رفلاکس، یا آروغ زدن
حالت تهوع
نفخ شکم
یبوست
شاید شکم کودک شما درد می کند زیرا مدتی است که مدفوع نکرده است. آنها ممکن است در قسمت پایین شکم خود گرفتگی داشته باشند در برخی موارد، کودک شما حتی ممکن است اسهال داشته باشد، که زمانی اتفاق می افتد که مدفوع نرم تر در اطراف مدفوع سفت شده راه پیدا کند.
مسمومیت غذایی
انواع مختلفی از ویروس ها و باکتری ها می توانند باعث مسمومیت غذایی شوند. نوروویروس یکی از این ویروس هاست.
علائم عبارتند از:
استفراغ
اسهال
حالت تهوع
درد یا گرفتگی شکم
تب
بدن درد
آپاندیسیت
آپاندیس یک کیسه کوچک است که به روده بزرگ متصل است. ممکن است ملتهب شود و باعث آپاندیسیت شود. بدون درمان، آپاندیس ملتهب می تواند ترکیده و منجر به عوارض بیشتر شود. درد شکمی همراه با آپاندیسیت به طور ناگهانی در اطراف ناف شروع می شود. سپس درد در نهایت به قسمت پایین سمت راست شکم منتقل می شود. بنابراین اگر کودک شما درد شدید و موضعی دارد که به سمت راست حرکت می کند، مراقب باشید.
سایر علائم آپاندیسیت می تواند شامل موارد زیر باشد:
دردی که با حرکت، سرفه و عطسه بدتر می شود
دردی که شدیدتر از انواع دیگری است که ممکن است کودک شما قبلاً تجربه کرده باشد
بدتر شدن درد
بی اشتهایی
حالت تهوع
استفراغ
تب
تورم شکم
انسداد روده
انسداد روده، می تواند دلایل مختلفی داشته باشد، مانند:
اشیاء بلعیده شده
ناهنجاری های روده
بیماری التهابی روده (IBD)
کودک شما ممکن است دردی را تجربه کند که می آید و می رود.
سایر علائم انسداد روده می تواند شامل موارد زیر باشد:
حالت تهوع
استفراغ صفرا که سبز است
کشیدن پاها به قفسه سینه
خون در مدفوع
بی حالی
عفونت
عفونت های مختلف نیز ممکن است باعث درد شکم شوند. به عنوان مثال، گلودرد استرپتوکوکی ممکن است باعث تهوع، استفراغ یا ناراحتی معده شود. این احساس ممکن است یک درد مبهم یا عمومی در مقابل چیزی تیز باشد.
سایر علائم عفونت می تواند شامل موارد زیر باشد:
تب
تورم غدد لنفاوی
سردرد
بی حالی
گلو درد
تشخیص درد شکم در کودکان
چشمانداز و بهبودی درد شکم در کودکان به اندازه علل ایجاد کننده آن متنوع است. درد شکمی که تشخیص داده شده و تحت درمان زود هنگام قرار گرفته است، پیش آگهی کلی خوبی خواهد داشت؛ اما دردی که تحت تشخیص و درمان قرار نگرفته میتواند مهلک و تهدید کننده زندگی کودکان باشد.
در نتیجه، در اوایل بیماری کودک، والدین یا پرستار باید برای اطمینان از درمان و مراقبت مناسب کودک، با متخصص گوارش مشورت و همکاری کنند.
درد شکم در کودکان دارای چندین علت احتمالی است که سیستمهای مختلف بدن را تحت تاثیر قرار داده و هر کدام از آنها نیاز به مجموعهای منحصر به فرد از تستهای تشخیصی دارد.
پزشک شرح حال کاملی از سابقه پزشکی کودک بدست آورده و کودک را معاینه میکند. این معاینه به احتمال زیاد شامل آزمایش مقعد برای بررسی وجود خون در آن است. با استفاده از این اطلاعات، پزشک ممکن است آزمایشات اضافی دیگری را نیز توصیه کند.
- آزمایش خون، آزمایش عملکرد کبد، کشت خون، سطح آمیلاز، لیپاز و یا سطح سرب خون، همچنین ممکن است نمونه ادرار کودک برای آزمایش و کشت به آزمایشگاه ارسال شود.
- ممکن است نمونه مدفوع برای بررسی وجود خون، باکتریها و انگلها گرفته شود.
- مطالعات تصویربرداری (اشعه X و آزمایشات مرتبط) ممکن است برای بررسی شکم انجام شود. سایر آزمایشات ممکن است شامل:
- سونوگرافی شکم، بیضه
- سی تی اسکن شکم
- ممکن است آزمایشات ویژهای بر اساس وضعیت کودک انجام شود، از جمله تنقیه یا بلع سولفات باریوم، مانومتری مقعد و یا معاینه لگنی.
درمان درد شکم در کودکان
درمان درد شکم در کودکان
درمان کودک شما به آنچه که پزشک فکر می کند باعث درد او می شود بستگی دارد.درد شکم در کودکان اغلب میتواند با درمانهای خانگی برطرف شود. اطمینان بیابید که کودک شما از استراحت کافی برخوردار است، مایعات کافی را برای جلوگیری از کم آبی بدن دریافت میکند و از دادن مواد غذایی جامد، آسپرین، آنتیبیوتیک (مگر اینکه توسط یک پزشک تجویز شود) و مکملهای گیاهی به کودک خود اجتناب کنید. در صورتی که کودک دچار تب شدید شده و بیش از 24 ساعت دچار اسهال و یا استفراغ باشد، بایدبه دنبال کمکهای پزشکی باشید. درمان ممکن است به سادگی با فرستادن فرزندتان به خانه با توصیه به استراحت، مصرف مایعات و خوردن یک رژیم غذایی ملایم باشد. سایر گزینه های درمانی شامل پذیرش در بیمارستان و جراحی است.
مراقبت از کودک با درد شکم
توصیه های کلی برای کاهش درد عبارتند از:
اطمینان حاصل کنید که کودک شما به اندازه کافی استراحت می کند.
به کودک خود کمک کنید تا مقدار زیادی مایعات شفاف مانند آب جوشیده سرد شده یا آبمیوه بنوشد.
اگر فرزندتان احساس ناراحتی کرد، او را مجبور به خوردن نکنید.
اگر کودک شما گرسنه است، غذای ملایمی مانند برنج، موز یا نان تست به او بدهید.
یک بطری آب گرم یا کیسه گندم را روی شکم فرزندتان بگذارید یا یک حمام آب گرم برای او ترتیب دهید. مراقب باشید که خود یا فرزندتان را نسوزانید.
چه زمانی برای درد شکم در کودکان به دنبال کمک فوری پزشکی باشید
اگر فرزندتان موارد زیر را دارد فوراً به پزشک یا اورژانس نزدیکترین بیمارستان خود مراجعه کنید:
درد شدید
تب یا لرز
رنگ پریدگی و تعریق
استفراغ بیش از 24 ساعت
امتناع از خوردن یا نوشیدن
خون در استفراغ یا مدفوع آنها
مشکل دفع ادرار یا تولید کمتر از چهار پوشک خیس در روز
بثورات پوستی همراه با درد
درمان دارویی درد شکم کودکان
درمان داوریی با توجه به تاریخچه پزشکی، معاینه فیزیکی، نتایج آزمایشات و وضعیت منحصر به فرد کودک تجویز میشود. درمان ممکن است به سادگیِ فرستادن کودک به خانه همراه با استراحت، تشویق به مصرف مایعات و یک رژیم غذایی ملایم باشد.
در عوارض جدی، درمان کودک ممکن است گستردهتر بوده و نیاز به بستری در بیمارستان و عمل جراحی باشد.
شما میتوانید استامینوفن (بدون آسپرین، Silapap کودکان، پانادول، Liquiprin یا تیلنول) را برای کنترل تب کودک استفاده کنید.
بیشتر پزشکان هنوز هم از تجویز آسپیرین برای کودکان خودداری میکنند. از دادن آنتیبیوتیک به کودک اجتناب کنید، مگر اینکه توسط پزشک تجویز شود. پزشکان داروهای گیاهی یا دیگر داروهای خانگی را توصیه نمیکنند.
اگر بعد از استفاده آنها برای کودک خود به پزشک مراجعه کنید، مطمئن شوید که دقیقاً همان چیزی که به کودک دادهاید، به پزشک اطلاع دهید. زیرا این قبیل مواد میتواند بر نتایج توصیههای درمانی پزشک تأثیر بگذارد.
درمان خانگی درد شکم کودکان
والدین یا پرستار کودک باید هوشیار باشند و در زمان مناسب برای دریافت کمکهای پزشکی اقدام کنند. بر وضعیت کودک به خصوص در دوران بهبودی، نظارت دقیق داشته باشید تا زمانی که کودک بهتر شود. ممکن است برای نوجوانان آزار دهنده باشد، اما بهر حال آنها را تحت نظارت قرار دهید.
- استراحت: برای کودکان مبتلا به دردهای فعال شکمی، استراحت اغلب مفید و موثر است. دراز کشیدن روی صورت ممکن است به کاهش درد نفخ کمک کند. اما وضعیت مطلوب، همان حالتی است که بهترین احساس را به کودک میدهد.
- رژیم غذایی: افراد میتوانند بدون غذای جامد مدت طولانی زنده بمانند، اما برای ادامه حیات نیاز به مصرف مایعات دارند. کم شدن آب بدن مدتی طول میکشد، به همین دلیل مصرف دائمی مایعات همیشه ضروری نیست. کودکی که به طور پیوسته استفراغ میکند قادر به نگه داشتن مقدار زیادی از مایعات در بدن خود نیست. پزشکان توصیه میکنند مقدار کمی (1-2 اونس) مایعات را هر دفعه (به طور معمول هر 15-20 دقیقه) به کودک بدهید تا زمانی که کودک بتواند مقداری بیشتری مایعات را در بدن خود نگه دارد. از دادن مایعات و نوشیدنیهای رنگی، گازدار، کافئیندار، چرب و یا بیش از حد شور و شیرین (مانند کولای سیاه، چای، قهوه، شیر، نوشیدنیهای انرژی زا و آب میوه) به کودک اجتناب کنید.
- غذاهای مایعات : آب یا شیر گرم را به نوزاد خود ندهید، زیرا میتواند موجب مشکلات جدی در رابطه با نمک بدن نوزاد شود. همچنین، هضم شیر برای معده بیمار دشوارتر است. پزشکان مایعات مختلف را برای کمآبی بدن توصیه میکنند. به عنوان مثال،Pedialyte را میتوانید بدون نسخه تهیه کنید. سعی کنید هر چه زودتر روال تغذیه عادی نوزادتان را از سر بگیرید. گزینههای مناسب برای بچههای بزرگتر شامل لیموناد زنجبیلی یا سوپ جوی ساده با آب مرغ است. از دادن شیر، آب میوه، نوشابههای قوی گازدار، قهوه و نوشیدنیهای انرژیزا (مانند Gatorade) در کودکان مبتلا به اسهال اجتناب کنید، زیرا معده آنها ممکن است این مایعات را تحمل نکند. اگر کودکان بزرگتر نوشابه بخواهند، از دادن نوشابههای حاوی کافئین به آنها خودداری کنید. تکان دادن و خارج کردن گاز نوشابههای گازدار ممکن است آنها را برای معده کودک بیمار قابل تحملتر کند.
- غذاهای جامد: کودک به شما خواهد گفت که چه زمانی قادر به خوردن مواد غذایی جامد است. مصرف این غذاها را به آرامی شروع کنید، ابتدا با نان تُست یا بیسکوئیت کراکر شروع کنید، سپس با افزایش تحمل کودک، کم کم غذاهای معمولی به کودک بدهید. پس از یک رژیم کاملاً مایع، مصرف موز، پوره سیب، نان تُست ساده و یا برنج پخته شده، غذاهای مناسبی برای شروع است.
نتیجه گیری
درمان دل درد کودکان بسته به علت این عارضه می تواند با شیوه های متفاوتی انجام گیرد. شما می توانید با مراجعه به متخصص گوارش در تهران، علاوه بر تشخیص درست علت دل درد کودک خود، درمان های لازم را نیز دریافت نمایید.