درمان تهوع و استفراغ در کودکان

درمان تهوع و استفراغ در کودکان

حالت تهوع و استفراغ بین کودکان شایع است و معمولاً به عنوان یک بیماری متوسط و کوتاه‌مدت شناخته می‌شود که به دلیل عفونت‌های ویروسی به وجود می‌آید. با اینکه حالت تهوع و استفراغ در بیشتر کودکان بدون انجام دادن اقدامات درمانی بهبود می‌یابد بهتر است بدانیم که چه موقع برای درمان کودکان باید وارد عمل شویم.

استفراغ اغلب به این دلیل که به بدن کمک می‌کند تا از وجود مواد آسیب‌زا رهایی یابد می‌تواند خوب باشد. معمولاً حتی اگر کودک ماده مضری را قورت داده باشد، استفاده از داروها و روش‌هایی که باعث استفراغ کردن می‌شوند توصیه نمی‌شود. در این موارد بهتر است بلافاصله با مرکز فوریت‌های پزشکی تماس گرفته و از متخصص گوارش برای انجام اقدامات بعدی سؤال کنیم.

چرا استفراغ می‌کنیم؟

وقتی که عصب‌ها یا مغز دلیلی نظیر مصرف غذای سمی، عفونت‌ها و داروهای خاص یا حرکت را شناسایی می‌کنند فرد دچار استفراغ می‌شود. معمولاً حالت تهوع قبل از استفراغ ایجاد می‌شود البته نه همیشه. کودکان کم سن و سال‌تر با اینکه از درد شکم می‌نالند یا احساس ناراحتی عمومی دارند، ممکن است متوجه حالت تهوع شوند.

عواملی که باعث استفراغ می‌شوند

استفراغ ممکن است به دلایل مختلفی ایجاد شود. دلایل استفراغ به سن کودک بستگی دارد.

• نوزاد تازه متولد شده و شیرخواران : به سختی می‌توان گفت که نوزاد تف کرده یا استفراغ زیرا ریفلاکس در برخی از شیرخواران شدید بوده یا حجم آن زیاد است. پزشک یا پرستار می‌تواند به شما در تشخیص این عارضه کمک کند و در صورت نیاز اقدامات درمانی لازم را انجام دهد. استفراغ شدید در نوزادان تازه متولد شده می‌تواند نشان دهنده بیماری‌های خطرناک و جدی باشد و همیشه باید در صورت بروز مورد معاینه و ارزیابی قرار گیرد. استفراغ در نوزادان تازه متولد شده و عفونت‌های شیر خوارگی باعث انسداد یا باریک شدن معده و شکم است.

• اطفال بزرگ‌تر و کودکان: شایع‌ترین علت اسهال و استفراغ ویروسی معمولاً به صورت ناگهانی ایجاد شده و بلافاصله خاتمه می‌یابد و اغلب بین 24 تا 48 ساعت طول می‌کشد. اسهال و استفراغ پس از خوردن غذای آلوده یا بردن دست یا اشیاء آلوده در دهان به وجود می‌آید. ویروسی که باعث شیوع اسهال و استفراغ می‌شود به سادگی گسترش می‌یابد. رعایت دقیق بهداشت می‌تواند از انتشار ویروس جلوگیری کند. رفلاکس معده و مری، بیماری پپتیک، چسبندگی روده، سندرم استفراغ حلقوی، عفونت‌های مجاری ادرار و مجاری تنفسی بیماری‌هایی هستند که باعث استفراغ در کودکان می‌شوند.
• نوجوانان: عمده‌ترین دلیل استفراغ در نوجوانان، عفونت است. این استفراغ معمولاً در طول مدت 24 تا 48 ساعت در کودکان مبتلا به اسهال و استفراغ بهبود می‌یابد. دلایل نادر استفراغ در نوجوانان بیماری آپاندیست، محرک استفراغ، زخم معده، پانکراتیت، التهاب روده و مصرف مواد سمی است.

بیمار چه موقع به کمک نیاز دارد؟

در صورتی که در کودک خود هر یک از حالات زیر را مشاهده کردید باید بلافاصله به پزشک مراجعه کنید:

• وجود خون یا صفرا در استفراغ
• استفراغ شدید و با فشار در نوزادان تازه متولد شده یا استفراغی که پس از 24 ساعت بهبود نیافته باشد.
• اگر نوزاد برای بیش از چند ساعت نتوانست غذا بخورد.
• کم‌آبی خفیف تا متوسط، خشکی دهان، جاری نشدن اشک در هنگام گریه کردن، ادرار نکردن یا خیس نشدن پوشک به مدت 4 تا 6 ساعت (برای کودکان و خردسالان) یا ادرار نکردن به مدت 6 تا 8 ساعت (برای کودکان بزرگ‌تر)
• درد شکم در کودکان و نوزادان که شدید باشد حتی اگر درد متناوباً بیاید و برود.
• خون در مدفوع
• تب بالای 39 درجه یک مرتبه یا تب بیش ا ز 38.4 درجه برای بیش از سه روز
• تغییرات رفتاری

 درمان حالت تهوع و استفراغ

دارو

داروهایی که برای کاهش حالت تهوع و استفراغ به کار برده می‌شوند و داروهای ضدتهوع نامیده می‌شوند ممکن است در برخی موارد تجویز شوند. این داروها، تجویزی هستند و بدون دستور پزشک نباید به نوزاد یا کودک داده شوند. درمان‌های بدون نیاز به نسخه پزشک برای حالت تهوع و استفراغ برای نوزادان و کودکان توصیه نمی‌شوند.

بررسی کم‌آبی بدن

با استفراغ ممکن است کودکان دچار کم‌آبی بدن شوند. کودکانی که دچار کم‌آبی خفیف می‌شوند نیازی به مراقبت‌های فوری ندارند اما باید علائم وخیم‌تر شدن کم‌آبی در بدن آنها مرتباً بررسی شود.

پرهیز غذایی

• نوزادان

 اگر کودک شیرخواره دچار استفراغ شد باید به شیر خوردن ادامه دهد مگر اینکه پزشک یا پرستار دستور دیگری بدهد. روش‌های مایع درمانی معمولاً برای نوزادان که فقط از شیر مادر تغذیه می‌کنند نیازی نیست زیرا شیر مادر به راحتی هضم می‌شود.

• نوزادان بزرگ‌تر و کودکان

 نوزادان بزرگ‌تر و کودکان که استفراغ می‌کنند می‌توانند در صورت تمایل به خورد ن غذا ادامه دهند و البته نداشتن اشتها و کم غذا خوردن در کودکانی که به بیماری‌های استفراغی مبتلا هستند طبیعی است.

• علائم کم‌آبی را در بدن بررسی کنید و کودک را مجبور به غذا خوردن نکنید به خصوص در 24 ساعت اول، کودک را تشویق به مصرف مایعات کنید
• آب سیب، گلابی و آلبالو و نوشیدنی‌های دیگر با شکر فراوان نباید مصرف شوند.
• مصرف غذاهایی مانند ترکیب کربوهیدرات‌های پیچیده، گوشت بدون چربی، ماست، میوه‌ها و سبزیجات توصیه می‌شود. غذاهای چرب که هضم آن‌ها مشکل است نباید مصرف شوند
• نیازی به ایجاد محدودیت‌های غذایی (موز، برنج، سیب، نان تست) یا اجبار کودک به مصرف مایعات نیست.

درمان کم‌آبی خوراکی (او آر اس)

درمان کم‌آبی خوراکی (او آر اس) روشی ایمن‌تر، ارزان‌تر و ساده‌تر بوده که جایگزین تزریق وریدی مایعات می‌شود. او آر اس یک محلول مایع بوده که حاوی گلوکوز (شکر) و الکترولیت (سدیم، پتاسیم و کلراید) است و باعث توقف اسهال و استفراغ می‌شود.

او آر اس درمان‌کننده استفراغ نیست اما برای پیشگیری و درمان کم‌آبی که ممکن است به دلیل استفراغ در بدن به وجود [kkstarratings]آید مفید است.

• مقدار توصیه شده برای مصرف او آر اس شامل 5 قاشق چای‌خوری از او آر اس به ازای هر نیم کیلو وزن بدن است.
• اندازه‌گیری تناسب استاندارد محلول به وسیله سرنگ یا قاشق و فنجان درجه‌بندی‌شده بر قاشق و فنجان عادی ترجیح داده می‌شود.
• مایع را با قاشق چای‌خوری (5 میلی‌لیتر) به فاصله یک تا دو دقیقه بر اساس توان تحمل نوزاد به او بدهید.
• پس از تمام شدن محلول کودک می‌تواند رژیم غذایی نرمال خود را ادامه دهد.
• کودکانی که تمایل به خوردن مایعات ندارند یا اگر پس از نوشیدن محلول او آر اس بلافاصله استفراغ کرد باید مرتباً کم‌آبی بدن آنها بررسی و ارزیابی شود.

پیشگیری از گسترش بیماری

اگر کودک شما دچار استفراغ شده شما باید مراقب باشید که ویروس به شما، اعضای خانواده و دوستان منتقل نشود. دستان خود را به طور مرتب بشورید و کودک را به مدرسه نفرستید. کودکانی که به دلیل ابتلا به بیماری‌های واگیردار استفراغ می‌کنند (بیش از دو مرتبه در 24 ساعت) باید در خانه بمانند و تا 24 ساعت پس از این که استفراغ نکردند به مدرسه نروند.

نتیجه گیری

با توجه به جسه کوچک کودکان و نوزادان، استفراغ و به دنبال آن در این قشر می تواند خطرناک باشد. شما می توانید با مراجعه به پزشک متخصص گوارش در تهران ضمن بررسی علل این عارضه، از شر تهوع و استفراغ کودکتان خلاص شوید.