هپاتیت دی (HDV) از طریق تماس با خون آلوده منتقل میشود. این بیماری تنها زمانی رخ میدهد که یک عفونت با هپاتیت B همراه شود؛ یا در افرادی بروز میکند که مبتلا به هپاتیت B باشند. اگر به هپاتیت D مبتلا باشید ممکن است به طور ناگهانی تب کنید، احساس خستگی شدیدی کنید، تهوع داشته باشید، اشتهای خود را از دست بدهید، درد معده و شکم داشته باشید و پوستتان زرد یا چشمهایتان سفید شود. واکسیناسیون علیه هپاتیت B، از ابتلا به هپاتیت D پیشگیری میکند. اقدامات پیشگیرانه دیگر عبارتند از: اجتناب از قرار گرفتن در معرض خون آلوده، سوزن آلوده و وسایل شخصی فرد مبتلا به هپاتیت D مانند مسواک، ریشتراش و ناخنگیر.
هپاتیت D چیست؟
هپاتیت D که با نام ویروس دلتا نیز شناخته میشود، عفونتی است که باعث متورم شدن کبد میشود. این تورم میتواند عملکرد کبد را مختل کند و در طولانی مدت باعث بروز مشکلات کبدی ازجمله زخم کبد و سرطان کبد شود. این بیماری از ویروس هپاتیت D ناشی میشود. این ویروس بیشتر در مناطق زیر رواج دارد:
- آمریکای جنوبی
- غرب آفریقا
- روسیه
- جزایر اقیانوس آرام (ایسلند)
- آسیای مرکزی
- دریای مدیترانه
هپاتیت D برخلاف دیگر انواع هپاتیت، به خودی خود در فرد به وجود نمیآید. این بیماری تنها در افرادی بروز میکند که در حال حاضر به هپاتیت B مبتلا باشند.
هپاتیت D میتواند حاد یا مزمن باشد که به طور ناگهانی رخ میدهد و معمولاً باعث بروز علائم شدیدتری میشود. این نوع هپاتیت ممکن است خود به خود از بین برود. اگر عفونت بیشتر از مدت 6 ماه طول کشید، بیماری از نوع هپاتیت D مزمن است. عفونت طولانی مدت به تدریج و در طول زمان توسعه مییابد. این ویروس ممکن است به مدت چندین ماه قبل از بروز علائم در بدن فرد وجود داشته باشد. همچنان که هپاتیت D مزمن پیشرفت میکند، احتمال افزایش عوارض بیماری افزایش مییابد. بسیاری از افراد مبتلا به این بیماری، در نهایت به بیماری سیروز (cirrhosis) یا زخم شدید کبدی دچار میشوند.
در حال حاضر هیچ درمان یا واکسنی برای هپاتیت D وجود ندارد، اما این بیماری در افرادی که در حال حاضر به عفونت هپاتیت B آلوده نیستند قابل پیشگیری است. اگر بیماری به موقع تشخیص داده شود، درمان آن میتواند به پیشگیری از نارسایی کبد نیز کمک کند.
علائم هپاتیت D چیست؟
هپاتیت D همیشه دارای علائم نیست. اگر علائمی رخ دهد ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- زرد شدن پوست و چشمها که به آن زردی میگویند.
- درد مفاصل
- درد معده و شکم
- حالت تهوع و استفراغ
- از دست دادن اشتها
- تیرهرنگ بودن ادرار
- خستگی
علائم و نشانههای هپاتیت B و هپاتیت D شبیه هم هستند؛ بنابراین ممکن است تشخیص اینکه کدام یک باعث بروز علائم در فرد شدهاند، مشکل باشد. در برخی موارد، هپاتیت D میتواند علائم هپاتیت B را تشدید کند. هپاتیت D همچنین میتواند باعث بروز علائم، در افرادی شود که به هپاتیت B دچار هستند اما هرگز هیچگونه علائمی نداشتهاند. در صورت مشاهده هرگونه علائمی به یک متخصص گوارش خوب مراجعه کنید.
هپاتیت D چگونه منتقل میشود؟
هپاتیت D ناشی از عفونت HDV است. این عفونت مسری است و از طریق تماس مستقیم با مایعت بدن فرد آلوده انتقال مییابد. راههای انتقال این عفونت عبارتند از:
- ادرار
- مایعات واژن
- مایع منی
- خون
- تولد (از مادر به نوزاد)
وقتی شما به هپاتیت D مبتلا باشید، حتی قبل از اینکه علائم بیماریتان بروز کند میتوانید افراد دیگر را آلوده کنید. با این حال شما تنها در صورتی میتوانید به هپاتیت D دچار شوید که در حال حاضر به هپاتیت B مبتلا باشید.
چه کسی در خطر ابتلا به هپاتیت D قرار دارد؟
شما بیشتر از دیگران در خطر ابتلا به هپاتیت D هستید اگر:
- به هپاتیت B دچار هستید.
- مردی هستید که با مردان دیگر رابطه جنسی داشته است.
- به طور مکرر از طریق نقل و انتقال، خون دریافت میکنید.
- استفاده نادرست از مواد مخدر تزریقی یا داخل وریدی (IV)، مانند هروئین
هپاتیت D چگونه تشخیص داده میشود؟
در صورتی که علائم هپاتیت D را در خود مشاهده میکنید، فوراً نزد یک متخصص کبد بروید. اگر علائم شما بدون زردی باشد، ممکن است پزشک به هپاتیت مشکوک نشود.پزشک برای تشخیص دقیق بیماری، یک آزمایش خون انجام میدهد که میتواند آنتیبادیهای آنتیهپاتیت D را در خون مشخص کند. در صورتی که آنتیبادی در خون شما یافت شد، به این معنی است که در معرض این ویروس قرار گرفتهاید.در صورتی که متخصص کبد به آسیب دیدن کبد مشکوک شود، یک تست عملکرد کبد نیز از شما میگیرد. تست عملکرد کبد یک نوع آزمایش خونی است که با اندازهگیری سطح پروتئین، آنزیمهای کبدی و بیلیروبین خون شما، سلامت کبد را ارزیابی میکند. نتایج تست عملکرد کبد این مطلب را نیز نشان میدهد که آیا کبد تحت فشار قرار گرفته یا آسیب دیده است.
هپاتیت D چگونه درمان میشود؟
هیچ درمان شناختهشدهای برای این بیماری حاد یا مزمن وجود ندارد. برخلاف دیگر اشکال هپاتیت، به نظر میرسد داروهای ضدویروسی تأثیر زیادی در درمان عفونت HDV ندارند.ممکن است پزشک به مدت 12 ماه، دوزهای زیادی از دارویی به نام اینترفرون را برای شما تجویز کند. اینترفرون نوعی پروتئین است که ممکن است گسترش ویروس را متوقف کند و در نتیجه منجر به بهبود بیماری شود. با این حال حتی پس از درمان، ممکن است جواب آزمایش هپاتیت D همچنان مثبت باشد. این به این معنی است که بیمار برای جلوگیری از انتقال بیماری، هنوز هم باید اقدامات احتیاطی را رعایت کند.
پیوند کبد
در صورتی که به سیروز یا نوع دیگری از آسیب کبدی مبتلا شدهاید، ممکن است به عمل پیوند کبد نیاز داشته باشید. پیوند کبد یک عمل جراحی بسیار مهم است که در آن قسمتهای آسیبدیده کبد برداشته و به جای آن کبد سالم قرار داده میشود. حدود 78 درصد از افرادی که پیوند کبد انجام دادهاند، بعد از عمل به مدت 5 سال یا بیشتر زنده ماندهاند.
عوارض بلندمدتی که برای افراد مبتلا به هپاتیت D رخ میدهد چیست؟
این بیماری قابل درمان نیست. با این حال تشخیص زود هنگام آن برای جلوگیری از آسیب رسیدن به کبد لازم و ضروری است. در صورتی که مشکوک به هپاتیت هستید فوراً نزد پزشک متخصص بروید. وقتی که بیماری درمان نشود، احتمال بروز عوارض بیشتر میشود. این عوارض عبارتند از:
- سیروز
- بیماری کبد
- سرطان کبد
احتمال بروز این عوارض در افرادی که به این بیماری مزمن مبتلا هستند بیشتر از افرادی است که به هپاتیت D حاد مبتلا هستند.
چگونه میتوان از هپاتیت D پیشگیری کرد؟
تنها را شناختهشده برای پیشگیری از هپاتیت D، جلوگیری از عفونت همراه با هپاتیت B است. برای کاهش خطر ابتلا به هپاتیت B، میتوانید اقدامات پیشگیرانه زیر را دنبال کنید:
- واکسن بزنید. واکسنی برای هپاتیت B وجود دارد که همهی کودکان باید آن را دریافت کنند. افراد بزرگسالی که در خطر بالای ابتلا به عفونت قرار دارند، مانند کسانی که مواد مخدر تزریقی مصرف میکنند، نیز باید واکسینه شوند. معمولاً واکسیناسیون در قالب سه تزریق و در طول شش ماه انجام میشود.
- از پوشش یا محافظ استفاده کنید. در صورتی که مشکوک هستید که شریک جنسی شما به هپاتیت مبتلا است یا خیر، برای برقراری رابطه جنسی از کاندوم استفاده کنید.
- از مصرف مواد مخدر اجتناب کنید. از مصرف مواد مخدری که قابل تزریق هستند مانند هروئین و کوکائین خودداری کنید. در صورتی که نمیتوانید مصرف خود را متوقف کنید، برای هر بار تزریق از سوزنهای استریلشده استفاده کنید. هرگز از سرنگهای مشترک با افراد دیگر استفاده نکنید.
- برای خالکوبی، تاتو و سوراخ کردن گوش، بینی و… محتاط باشید. برای انجام این امور به یک مرکز معتبر و قابل اعتماد مراجعه کنید. مطمئن شوید که تجهیزات آن مرکز تمیز هستند از سوزن استریل استفاده میشود.
سوالات متداول
این بیماری از طریق تماس با خون آلوده، استفاده مشترک از سوزن یا وسایل تزریقی و در مواردی از طریق رابطه جنسی محافظت نشده منتقل میشود.
در حال حاضر درمان قطعی برای هپاتیت دی وجود ندارد، اما برخی داروهای ضدویروسی میتوانند به کنترل بیماری کمک کنند.
بهترین راه پیشگیری، واکسیناسیون علیه هپاتیت بی است، زیرا بدون ابتلا به هپاتیت بی، فرد به هپاتیت دی دچار نخواهد شد.
بله، هپاتیت دی میتواند روند پیشرفت سیروز کبدی را تسریع کند و در برخی موارد منجر به نارسایی کبدی شود.
سخن پایانی
هپاتیت دی یک بیماری ویروسی جدی و نادر است که تنها در افرادی که قبلاً به هپاتیت بی مبتلا شدهاند، بروز میکند. این عفونت میتواند منجر به آسیب شدید کبدی، سیروز و در برخی موارد نارسایی کبد شود. از آنجا که هنوز درمان قطعی برای هپاتیت دی وجود ندارد، بهترین راه پیشگیری، واکسیناسیون علیه هپاتیت بی و رعایت اقدامات بهداشتی برای جلوگیری از انتقال ویروس است. تشخیص زودهنگام و مدیریت مناسب میتواند در کنترل بیماری و کاهش عوارض آن نقش مهمی داشته باشد.