نگاه کردن به توالت و دیدن خون می تواند نگران کننده باشد. ممکن است ذهن شما به جاهای زیادی برود زیرا زنگ خطر به صدا در می آید که مشکلی وجود دارد. این مسئله اغلب خونریزی مقعدی است. یکی از علائم بسیاری از بیماری های مختلف، خونریزی مقعدی می تواند از خفیف بودن تا نشانه ای از یک بیماری جدی مانند سرطان کولورکتال متفاوت باشد. اگر خونریزی مقعدی را تجربه می کنید، ممکن است خون را به چند روش مختلف ببینید، روی دستمال توالت در حین پاک کردن، در آب کاسه توالت یا در مدفوع. می تواند رنگ های مختلفی داشته باشد، از قرمز روشن تا مایل به قهوه ای تیره تا مشکی. یکی از علت های شایع مراجعه به فوق تخصص گوارش وجود خون در مدفوع می باشد و بسیاری از افراد اطلاع دقیقی در این خصوص ندارند و دلیل آن را نمی دانند. وجود خون در مدفوع، در هر حالتی و به هر میزانی غیر طبیعی خواهد بود، ولی اینکه باید جایی باید برای نگرانی باشد یا خیر، بستگی به علت وجود خون در مدفوع دارد، که نیاز به بررسی تکمیلی دارد.
خون در مدفوع نشان دهنده بیماری ها و مشکلات جدی در تمامی افراد با سنین مختلف می باشد. وجود خون در مدفوع دلایل متعددی دارد که میتواند نشان دهنده مشکلات جدی گوارشی، شقاق مقعدی، التهاب کولیت، زخمهای گوارشی یا حتی سرطان باشد. دلایل بروز خونریزی مقعدی باید توسط پزشک تشخیص داده شود. دکتر مسعود صدرالدینی، فوق تخصص گوارش، کبد و آندوسکوپی قبل از شروع هر اقدام و فرایند تشخیصی از شما در مورد سوابق بیماریها و رنگ خون سؤالاتی میپرسد. نخست وی سؤالاتی میکند تا بیماریهای زمینهای که باعث خونریزی شدهاند و نیاز به درمان دارند را مشخص نماید.
رنگ خون در مدفوع
رنگ خونی که می بینید در واقع می تواند نشان دهد که خونریزی از کجا می آید.
خون قرمز روشن معمولاً به معنای خونریزی کم در روده بزرگ یا راست روده است.
خون قرمز تیره یا مایل به قرمز می تواند به معنای خونریزی بالاتر در روده بزرگ یا روده کوچک باشد.
ملنا (مدفوع تیره و قیر مانند) اغلب به خونریزی در معده، مانند خونریزی ناشی از زخم اشاره می کند.
گاهی اوقات، خونریزی مقعدی با چشم غیرمسلح قابل مشاهده نیست و فقط از طریق میکروسکوپ قابل مشاهده است. این نوع خونریزی معمولاً در طول آزمایش آزمایشگاهی نمونه مدفوع مشاهده می شود.
خون در مدفوع نتیجه خونریزی در دستگاه گوارش (GI) شما است. دستگاه گوارش شامل اندام هایی مانند معده، روده کوچک و روده بزرگ (کولون) است.
دیدن خون در مدفوع می تواند نگران کننده باشد. ممکن است شنیده باشید که خون در مدفوع می تواند نشانه سرطان باشد، اما اغلب، خونریزی نشانه یک بیماری کمتر جدی است. بسیاری از شرایط می توانند باعث آن شوند، از جمله موارد شدید اسهال یا یبوست.
آیا خونریزی مقعدی جدی است؟
در برخی موارد، خونریزی مقعدی می تواند یک علامت جزئی از یک بیماری باشد که به راحتی قابل درمان است. به عنوان مثال، هموروئید می تواند باعث خونریزی مقعدی شود. این عارضه معمولا مدت زیادی طول نمی کشد و درمان هموروئید اغلب آسان است. با این حال، خونریزی مقعدی گاهی اوقات می تواند نشانه یک بیماری جدی مانند سرطان کولورکتال باشد. مهم است که هرگونه خونریزی را که تجربه می کنید پیگیری کنید. اگر سنگین، مکرر یا باعث نگرانی شما می شود، به پزشک مراجعه کنید تا علت آن بررسی شود.
علل وجود خون در مدفوع
دلایل متعددی برای خون در مدفوع وجود دارد.
هموروئید
هموروئید وریدهای متورم داخل مقعد هستند. آنها شایع ترین علت خونریزی مقعدی هستند. تقریباً از هر 20 نفر 1 نفر دارای هموروئید است. آنها با افزایش سن بسیار شایع تر می شوند. بواسیر در داخل راست روده (قسمت پایانی کولون) و اطراف ناحیه بیرونی مقعد رخ می دهد. خون ناشی از هموروئید معمولا قرمز روشن است. علائم دیگر می تواند شامل خارش و درد مقعد باشد، اما برخی از افراد تا زمانی که خونریزی نکنند از بواسیر آگاه نیستند.
در موارد خاص، درد مقعدی به دلیل ایجاد لخته خون در داخل هموروئید است. این به عنوان هموروئید ترومبوز شناخته می شود.
شقاق مقعد
شقاق مقعدی که گاهی اوقات به آن زخم مقعد نیز گفته می شود، پارگی های کوچکی در پوشش مخاطی مقعد هستند. آنها ناشی از:
- زور زدن در حین اجابت مزاج
- اسهال
- مدفوع بزرگ
- رابطه جنسی مقعدی
- زایمان
- شقاق مقعدی در نوزادان بسیار شایع است.
- در کنار خون در مدفوع، ممکن است موارد زیر را نیز تجربه کنید:
- درد در حین و گاهی پس از اجابت مزاج
- اسپاسم مقعد
- خارش
بیماری التهابی روده (IBD)
بیماری التهابی روده (IBD) اصطلاحی است که برای توصیف چندین بیماری کولون و روده از جمله کولیت اولسراتیو و بیماری کرون استفاده می شود. این عارضه ها بیماری های خود ایمنی هستند که باعث می شوند بدن شما به اشتباه به خود حمله کند. بدن شما گلبول های سفید خون را به قسمت هایی از دستگاه گوارش می فرستد، جایی که آنها مواد شیمیایی را آزاد می کنند که باعث آسیب یا التهاب به روده ها می شود.
وجود خون در مدفوع یکی از علائم IBD است، اما بسته به علت آن می توانید علائم دیگری را نیز تجربه کنید. این شامل:
- اسهال
- گرفتگی یا درد شکم
- نفخ
- میل به اجابت مزاج در صورت عدم نیاز
- کاهش وزن
- کم خونی
سرطان روده بزرگ
سرطان کولورکتال سرطان روده بزرگ یا راست روده است. بیشتر این سرطان ها با پولیپ ها مرتبط هستند که تومورهای کوچک و غیرسرطانی هستند که در پوشش روده بزرگ یا راست روده رشد می کنند.
علاوه بر خونریزی از مقعد، ممکن است موارد زیر را نیز تجربه کنید:
- مدفوع بسیار باریک، مانند مداد
- درد یا ناراحتی شکم
- کاهش وزن بدون دلیل
- خستگی
- عفونت
- عفونت یکی دیگر از علل احتمالی خون در مدفوع است. عفونتی که باعث اسهال خونی می شود به عنوان اسهال خونی نیز شناخته می شود.
اسهال خونی علل باکتریایی و برخی علل انگلی دارد. بسیار مهم است که این عفونت ها در مراحل اولیه بیماری تشخیص داده شوند تا درمان در اسرع وقت شروع شود.
بیماری دیورتیکولار
دیورتیکول کیسه های کوچکی هستند که در دیواره کولون قرار گرفته و بیرون می زند و این ها خود مشکلی ندارند اما در برخی موارد خونریزی کرده و عفونی می شود .
شقاق مقعدی
پارگی در قسمت لبه های مقعد می تواند موجب خونریزی شود . معمولا بیماری فیشر دردناک است و این بیماری به دلیل مدفوع سخت اتفاق می افتد .
زخم و خونریزی معده
هر نوع زخم در دستگاه گوارش یا در قسمت بالایی روده می تواند منجر به خونریزی شود . بسیاری از زخم های معده به دلیل عفونت باکتریایی اتفاق می افتد . در برخی موارد استفاده طولانی مدت داروهای ضد التهابی می تواند موجب خونریزی شود .
سرطان
یکی از سرطان های شایع، سرطان روده بزرگ می باشد، وجود توده های خوش خیم می تواند موجب خونریزی شود .
التهاب کولیت کولون
یکی از بیماری های شایع روده، التهاب کولیت کولون می باشد، که در مواردی می تواند موجب عفونت و التهاب شود.
سایر علل احتمالی خون در مدفوع عبارتند از:
- کولیت (کولون ملتهب)
- یبوست
- دیورتیکولیت (التهاب دستگاه گوارش)
- گاستریت (التهاب مخاط معده)
- پروکتیت (رکتوم ملتهب)
شرایطی که ممکن است باعث خون در مدفوع و خون در استفراغ شود عبارتند از:
- زخم معده
- زخم اثنی عشر
- واریس مری
- سندرم مالوری ویس، که به دلیل پارگی در قسمت تحتانی مری ناشی از استفراغ شدید یا سرفه ایجاد می شود.
- زخم معده و اثنی عشر از انواع زخم معده هستند. آنها معمولاً ناشی از:
- داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی (NSAIDs)
- هلیکوباکتر پیلوری
- سوء استفاده از الکل
زخم ها می توانند منجر به مدفوع سیاه، قیری یا خون قرمز روشن از راست روده شوند، بسته به اینکه خونریزی چقدر جدی باشد.
خون هنگام پاک کردن (اما نه در مدفوع)
خون هنگام پاک کردن معمولاً ناشی از خونریزی در دستگاه گوارش تحتانی است که شامل راست روده و مقعد است. این خون معمولاً روی دستمال توالت قرمز روشن است. شرایطی که هنگام پاک کردن باعث ایجاد خون می شود شامل هموروئید و شقاق مقعدی است.
خون ناشی از شرایطی که سایر قسمت های دستگاه گوارش را تحت تاثیر قرار می دهد ممکن است قرمز تیره یا حتی سیاه باشد. این خون ممکن است فقط مخلوط با مدفوع به نظر برسد و روی دستمال توالت قابل مشاهده نباشد.
علت وجود خون قرمز روشن در مدفوع چیست؟
خون قرمز روشن در مدفوع شما معمولاً نشان دهنده خونریزی در قسمت پایین روده بزرگ است. می تواند نشان دهنده یک وضعیت خفیف یا جدی باشد. سرطان کولورکتال یکی از جدی ترین علل است، اما تنها 3.4 درصد از موارد خونریزی رکتوم را تشکیل می دهد.
علل احتمالی خونریزی مقعدی عبارتند از:
- یبوست
- هموروئید
- شقاق مقعدی
- بیماری کرون
- کولیت زخمی
- سرطان روده بزرگ
- برخی از عفونت ها مانند کولیت یا دیورتیکولیت
علائم خونریزی مقعدی چیست؟
علائم خونریزی مقعدی بسته به علت خونریزی می تواند متفاوت باشد. بیشتر علل خونریزی مقعدی قابل درمان هستند و جدی نیستند. در برخی موارد، خونریزی مقعدی می تواند نشانه یک بیماری جدی مانند سرطان کولورکتال باشد. از آنجایی که تشخیص علت خونریزی مقعدی در خانه دشوار است، معمولاً اگر خونریزی مقعدی دارید، بهتر است به پزشک مراجعه کنید.
برخی از علائمی که ممکن است با خونریزی مقعدی داشته باشید عبارتند از:
- احساس درد و یا فشار مقعدی.
- دیدن خون قرمز روشن در مدفوع، لباس زیر، دستمال توالت یا داخل کاسه توالت.
- داشتن مدفوع به رنگ قرمز، قهوه ای یا سیاه.
- داشتن مدفوعی که ظاهری شبیه قیر دارد.
- تجربه آشفتگی ذهنی.
- احساس سبکی سر یا سرگیجه.
- غش کردن.
در برخی موارد بسیار شدید، خونریزی مقعدی می تواند منجر به شوک شود. اگر علائم شوک را تجربه کردید، فورا با اورژانس تماس بگیرید و کمک بگیرید. علائم شوک می تواند شامل موارد زیر باشد:
- افت ناگهانی فشار خون
- داشتن ضربان قلب سریع
- عدم توانایی در دفع ادرار.
آیا خون قرمز روشن در مدفوع من بدتر از خون تیره تر است؟
هر چه خون طولانیتر در دستگاه گوارش شما باشد، معمولاً تیره تر به نظر می رسد. به این دلیل که مواد شیمیایی گوارشی در بدن شما وجود دارد که به طور طبیعی هر چیزی را که در دستگاه گوارش شما حرکت می کند تجزیه می کند. خون هر چه مدت طولانی تری در تماس با این مواد شیمیایی باشد تیره تر می شود. اگر خونریزی شما در دستگاه گوارش بیشتر باشد، ممکن است در توالت تیره تر به نظر برسد. اگر خون قرمز روشن می بینید، می تواند به این معنی باشد که در دستگاه گوارش شما پایین تر است یا خیلی سریع در بدن شما حرکت می کند. در حالی که دلایل خوش خیم (نه مضر) زیادی برای خونریزی قرمز روشن وجود دارد، دلایل خوش خیم کمتری برای خون تیره تر وجود دارد. به همین دلیل، خون تیره ممکن است نگران کننده تر باشد و نیاز به بررسی توسط پزشک متخصص دارد.
علائم
در برخی موارد ممکن است وجود خون در مدفوع مشخص نباشد و با علائمی همچون دل درد، استفراغ، اسهال، یبوست، کاهش وزن و … هر کدام از این علائم بسته به نوع علت خون در مدفوع متفاوت می باشد .
تشخیص خون در مدفوع
بنابراین وجود خون در مدفوع نشان دهنده ی یک عامل غیر طبیعی در دستگاه گوارش است و باید بررسی شود . بررسی همانند هر کاری دیگری که در پزشکی وجود دارد، مستلزم گرفتن شرح حال، معاینه و در نهایت بررسی دستگاه گوارش تحتانی توسط دستگاه های است که در اختیار فوق تخصص گوارش است .
درمان خونریزی مقعدی
درمان باتوجه به علت بیماری و شدت آن متفاوت خواهد بود . فوق تخصص گوارش از روش های مختلفی برای پیشگیری از خونریزی های حاد استفاده می نماید .
آندوسکوپی
آندوسکوپی یکی از روش های درمان کنترل خونریزی می باشد . در این روش درمانی مواد شیمیایی در ناحیه مورد نظر تزریق می شود . در صورتی که خونریزی با این روش درمان نشود پزشک از آنژیوگرافی برای تزریق دارو در ناحیه مورد نظر استفاده می نماید . البته با روش های همچون لیزر یا باند می تواند خونریزی را کنترل نمود .
دارو درمانی
دارو درمانی با توجه به شرایط بیمار در صورت لزوم برای فرد با صلاحدید فوق تخصص گوارش تجویز می شود .
عمل جراحی
در صورتی که علت بیماری مشخص شود و دلیل آن آسیب کولون بخاطر سرطان باشد، در این زمان بهترین روش درمان بیماری جراحی خواهد بود .
درمان های خانگی
همان طور که ذکر شد؛ درمان با توجه به علت بیماری مشخص می گردد . در صورتی که بیماری به دلیل بیماری همورئید و شقاق مقعدی باشد، می توانید از درمان های خانگی همانند مصرف غذاهای پر فیبر زیر نظر پزشک استفاده نمایید .
کلام آخر
وجود خون در مدفوع را دست کم نگیرد و این می تواند نشانه دهنده بیماری های خطرناک باشد و در صورتی که به موقع تشخیص داده شود، درمان شود .
برای کسب اطلاعات بیشتر به بهترین فوق تخصص گوارش در تهران مراجعه نمایید.
منبع: