سندرم روده کوتاه
سندروم روده کوتاه چیست و چه علائمی دارد؟
آیا سندروم روده کوتاه درمانی هم دارد؟
اگر شما به سندرم روده کوتاه مبتلا هستید، باید بدانید که متخصص گوارش میتواند اقدامات بسیاری برای شما انجام دهد تا عوارض ناشی از این بیماری کاهش یافته و مواد مغذی به میزان کافی به بدن شما برسد.
افرادی که به این بیماری مبتلا هستند، میتوانند زندگی فعال خود را ادامه دهند. باگذشت زمان، ممکن است بدن شما به داشتن یک روده کوتاهتر عادت کرده، و نیازش به مصرف داروها کاهش یابد.
رودههای شما از دو بخش تشکیل شده است: روده بزرگ، که به آن ” کولون” نیز گفته میشود و روده کوچک.
معمولاً سندرم روده کوتاه زمانی رخ میدهد که بخش عمدهای از روده کوچک برداشته یا حذف شود. بدون این بخش، بدن شما نمیتواند بهاندازه کافی آب و مواد مغذی را از غذایی که میخورید جذب نماید. این باعث مشکلاتی در روده میشود، مانند اسهال، که اگر درمان نشود میتواند خطرناک باشد.
علت سندروم روده کوتاه چیست؟
معمولاً روده کوچک بزرگسالان حدود 6 متر طول دارد. افراد مبتلا به سندرم روده کوتاه، معمولاً حداقل نیمی از روده کوچک خود ازدستداده و یا خارج نمودهاند.
دلایل متعددی برای ایجاد سندرم روده کوتاه وجود دارد. برخی از نوزادان با مشکلات رودهای و آسیبدیدگی قسمتهایی از روده به دنیا میآیند. برخی دیگر نیز بهصورت مادر زادی با روده کوتاهتر به دنیا میآیند.
در اکثر موارد، سندرم روده کوتاه در اثر عمل جراحی اتفاق میافتد که در طی آن جراح مجبور میشود بخشی از روده کوچک را حذف نماید. حذف بخشی از روده کوچک میتواند در اثر شرایط زیر رخ دهد:
-
- بیماری کرون
- سرطان
- آسیبدیدگی در اثر درمان سرطانها، مانند پرتودرمانی
- آسیب و صدمات وارده بر روده
علائم سندروم روده کوتاه
علامت اصلی سندرم روده کوتاه، اسهال است که بهراحتی برطرف نمیشود. شما یا فرزند شما ممکن است علائم زیر را تجربه نمایید:
- گرفتگی شکم
- نفخ
- گاز
- سوزش سر دل
- ضعف
- خستگی
- کاهش وزن
از آنجاکه بدن شما در دریافت مواد مغذی ویتامینها از مواد غذایی، با مشکل روبهرو میشود، ممکن است شرایط زیر نیز تجربه شود:
- کمخونی (کافی نبودن سلولهای قرمز خون)
- ایجاد کبودی در بدن
- کبد چرب
- سنگهای صفراوی
- درد و پوکی استخوان (کاهش تراکم و شکننده شدن استخوانها)
- ایجاد مشکل هنگام خوردن غذاهای خاص
تشخیص سندروم روده کوتاه
اگر شما مبتلابه عوارض ناشی از سندرم روده کوتاه باشید و یا بخش از روده کوچک شما حذفشده باشد، ممکن است متخصص گوارش مشکوک به وجود سندرم روده کوتاه در شما بشود.
برای اینکه مطمئن شود، او یک معاینه فیزیکی کامل انجام داده و آزمایشهایی را نیز درخواست مینماید. همچنین سوابق پزشکی و علائم شما نیز بهدقت مورد ارزیابی قرار میگیرد.
اگر فرزند شما به سندرم روده کوتاه مبتلا شده است، از متخصص گوارش برنامه درمانی مناسب را جویا شوید تا مطمئن گردید مواد مغذی موردنیاز برای رشد، بهخوبی به فرزند شما خواهد رسید.
ممکن است معاینات فیزیکی و آزمایشات زیر برای شما درخواست گردد:
- آزمایشهای خون
- آزمایش مدفوع
- تصویربرداری اشعه ایکس از قفسه سینه و شکم
- ارزیابی قسمت فوقانی دستگاه گوارش یا آزمایش باریم به کمک اشعه ایکس
- سیتیاسکن
- سونوگرافی
- بیوپسی از کبد
درمان سندروم روده کوتاه
ممکن است برای درمان نیاز به عمل جراحی، ازجمله پیوند تمام یا قسمتی از روده کوچک باشد. پیوند عضو جدید میتواند سندرم روده کوچک را درمان نماید، اما عمل پیوند روده کوچک، جراحی سنگینی میباشد.
- در این مورد، متخصص گوارش شما را در یک لیست انتظار برای پیوند روده کوچک قرار میدهد، تا اهدا کننده مناسب برای شما پیدا شود. برای جلوگیری از رد پیوند عضو، شما باید تحت مصرف برخی از داروهای خاص قرار بگیرید. نیاز است برای بقیه عمر خود بهطور منظم چک آپ شده و دارو مصرف نمایید.
بسته به شرایط شما، برای جذب مواد مغذی و آب از روده کوچک ، ممکن است درمانهای دیگری نیز ارائه شود، برخی از آنها عبارتاند از:
- داروی تدوگلوتايد (teduglutide) با نام تجاري گاتکس (Gattex). در موارد جدیتر سندرم روده کوتاه که فرد نیازمند تغذیه داخل وریدی (IV) میباشد، ممکن است این هورمون در بزرگسالان تجویز گردد.
- ال-گلوتامین. برخی مطالعات نشان دادهاند ال- گلوتامین میتواند در جذب بیشتر مواد مغذی مؤثر باشد.
- سوماتروپین که همان هورمون رشد انسانی میباشد. درمان با این دارو دو هدف دارد: کاهش علائم بیمار و افزایش جذب ویتامینها و مواد معدنی. نوع درمانی که دریافت میکنید، بستگی بهشدت بیماری وضعیت شما دارد.
- در موارد خفیف، ممکن است توصیه شود بیمار از چند وعده غذایی کوچک در طول روز استفاده نماید، همچنین مایعات اضافی، ویتامینها و مواد معدنی نیز باید دریافت گردد.
- درمان موارد متوسط بیماری نیز به همین نحو است، اما در کنار آن ممکن است نیاز شود، گاهبهگاه بیمار، مایعات و مواد معدنی اضافی را بهصورت داخل وریدی (IV) دریافت نماید.
- در موارد جدیتر، ممکن است بهجای خوردن وعدههای غذایی نیاز باشد یک لوله تغذیه داخل وریدی برای بیمار نصب گردد. ویا ممکن است یک لوله بهطور مستقیم به معده یا روده کوچک بیمار وصل شود. اگر وضعیت فرد بهاندازه کافی بهبود یابد، میتوان تغذیه از طریق لوله را متوقف نمود.
- در موارد بسیار شدید، نیاز است لولههای تغذیهای داخل وریدی برای تماموقت به بیمار متصل گردد.
توصیههای مراقبتی برای سندروم روده کوتاه
مقابله با نشانههایی مانند اسهال دشوار میباشد، اما نباید اجازه دهید سندرم روده کوتاه بدون درمان در زندگی شما باقی بماند. مهم است با متخصص گوارش خود در ارتباط باشید و برنامه درمانی خود را بهدقت پیگیری نماید، تا علائم شما تحت کنترل درآید.
همچنین با رعایت توصیههای زیر، شرایط شما میتواند بهبود یابد:
- بدانید چه چیزی را باید بخورید. برای افراد مبتلا به سندرم روده کوتاه نمیتوان یک برنامه غذایی واحد ارائه نمود.
اما بهطورکلی، شما باید از پروتئینهای بدون چربی (مانند: گوشت، لبنیات، تخممرغ، پنیر، سویا) و کربوهیدراتهای کم فیبر (مانند: برنج سفید، ماکارونی، نان سفید) استفاده نمایید. از مصرف شیرینی و چربیها اجتناب ورزید. یک متخصص تغذیه میتواند، دریافتن غذاهای مناسب برای شما، بسیار مؤثر باشد.
- فعال بمانید. ورزش برای بدن و ذهن شما مفید است.
- کمک بخواهید. از خانواده، دوستان و اعضای گروههای اجتماعی به جهت مدیریت امور خود کمک بگیرید، همچنین آنها میتوانند در کاهش استرس و تنشهای ناشی از درمان به شما کمک نمایند. ممکن است صحبت کردن با یک مشاور و یا روانپزشک برای شما مفید باشد.
- از دیگران یاد بگیرید. گروههای پشتیبانی میتوانند نقش مفیدی در این زمینه داشته باشند، با افراد دیگر مبتلابه سندرم روده کوتاه ارتباط برقرار کرده و از تجارب و راهنماییهای آنها استفاده نمایید. شما میتوانید در محل خود به جستوجوی این گروهها پرداخته و یا بهصورت آنلاین در مباحث آنها شرکت نمایید.
نتیجه گیری
عوارض ناشی از سندروم کوتاه می تواند تا حد زایادی توسط متخصص گوارش کاهش یابد. فراموش نکنید مراقبت های در منزل می تواند تأثیرات مثبت زیادی بر روی روند این بیماری داشته باشد.