علائم شایع یبوست یا خشکی مزاج که نباید نادیده گرفته شوند

مقدمه آیا تا به حال احساس کرده‌اید که روده‌هایتان کند شده و دفع مدفوع با مشکل مواجه است؟ یبوست یا خشکی مزاج یکی از مشکلات شایع گوارشی است که می‌تواند باعث درد، نفخ و خستگی شود. در این مقاله با علل، علائم، روش‌های تشخیص و راهکارهای درمان و پیشگیری یبوست آشنا می‌شوید و یاد می‌گیرید چگونه با تغییرات ساده در سبک زندگی و تغذیه، روده‌های سالم و عملکردی بهتر داشته باشید.

یبوست یا خشکی مزاج چیست؟

هنگامی که روده بزرگ آب زیادی را جذب می کند، مدفوع شما سفت و خشک می شود. در بیشتر موارد، هنگامی که غذا در روده بزرگ شما حرکت می کند، روده بزرگ آب را در حالی که مدفوع می کند جذب می کند. حرکات ماهیچه ای (انقباضات) مدفوع را به سمت راست روده شما فشار می دهد. هنگامی که مدفوع به راست روده می رسد، بیشتر آب خود را از دست می دهد. مدفوع اکنون جامد است. اگر یبوست دارید، حرکات ماهیچه روده بزرگ شما بسیار کند است. این باعث می شود مدفوع در روده بزرگ شما خیلی آهسته حرکت کند. روده بزرگ آب زیادی جذب می کند. مدفوع بسیار سفت و خشک می شود.

علائم یبوست چیست؟

علائم هر فرد ممکن است متفاوت باشد. علائم یبوست ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• حرکات روده دشوار و دردناک
• کمتر از 3 اجابت مزاج در هفته
• احساس نفخ
• درد یا ناراحتی شکم (شکم).
• زور زدن بی اثر برای حرکت روده ها
• بسیاری از این علائم ممکن است ناشی از سایر مشکلات سلامتی باشد. همیشه با ارائه دهنده مراقبت های بهداشتی خود صحبت کنید تا مطمئن شوید.

دلایل و عوامل خطر ابتلا به یبوست

یبوست یا خشکی مزاج می‌تواند ناشی از عوامل متعددی باشد و شناخت آن‌ها به پیشگیری و درمان به موقع کمک می‌کند. برخی عوامل مرتبط با سبک زندگی، تغذیه و شرایط پزشکی می‌توانند ریسک ابتلا به یبوست را افزایش دهند.

• رژیم غذایی کم فیبر: مصرف ناکافی میوه‌ها، سبزیجات و غلات کامل باعث کندی حرکت روده و یبوست می‌شود.
• کم‌آبی بدن: عدم نوشیدن کافی آب و مایعات، باعث سفت شدن مدفوع و سختی دفع می‌شود.
• کم‌تحرکی و سبک زندگی نشسته: عدم فعالیت بدنی منظم می‌تواند عملکرد روده را کاهش دهد و یبوست ایجاد کند.
• استرس و اضطراب: فشارهای روحی و استرس می‌توانند عملکرد طبیعی روده را مختل کنند.
• استفاده طولانی‌مدت از داروها: برخی داروها مانند مسکن‌های قوی، آنتی‌اسیدهای حاوی آلومینیوم یا داروهای ضد افسردگی ممکن است باعث یبوست شوند.
• بیماری‌ها و مشکلات پزشکی: مشکلات تیروئید، دیابت، اختلالات عصبی یا انسداد روده از عوامل خطر یبوست هستند.
• تغییرات هورمونی: به ویژه در دوران بارداری یا قاعدگی، تغییرات هورمونی می‌توانند حرکت روده را کند کنند.

سایر علل یبوست عبارتند از:

• داروها
• مشکل در نحوه عملکرد معده و روده شما (مانند سندرم روده تحریک پذیر)
• روده شما خوب کار نمی کند
• مشکلات متابولیک، مانند بیماری تیروئید
• انسداد روده

تشخیص بیماری یبوست

اکثر مردم در یک زمان یبوست دارند. برای اینکه ببیند آیا یبوست دارید، پزشک چندین آزمایش انجام می دهد. این آزمایش‌ها به مدت زمانی که علائم داشته‌اید و میزان جدی بودن مورد شما بستگی دارد.

ابتدا پزشک فوق تخصص گوارش شما موارد زیر را بررسی می کند:

• سن شما
• اگر خون در مدفوع خود دارید
• هر گونه تغییر در عادات روده شما
• کاهش وزن

به منظور تشخیص بیماری یبوست پزشک معالج علاوه بر معاینه فیزیکی بیمار ممکن است آزمایشات زیر را تجویز کند:

• آزمایش خون به منظور تشخیص بیماری سیستماتیک

• پزشک همچنین برای تشخیص انسداد روده ممکن است عکسبرداری روده را تجویز کند.
• برای بررسی روده بزرگ نیز ممکن است آزمایش کلونوسکوپی تجویز شود.

چه زمانی به پزشک مراجعه کنم؟

بیماری یبوست یک بیماری آزار دهنده است و اغلب افرادی که به این بیماری مبتلا هستند از مراجعه به پزشک امتناع می ورزند. در صورتی که بایستی توجه کنید و بدانید که اگر بیماری یبوست درمان نشود می تواند با عوارضی همراه باشد و موجب ابتلا به بیماری های جدی تری برای فرد شود. به همین خاطر در صورتی که به مدت سه هفته به بیماری یبوست مبتلا باشید و بهبود نیابید بهتر است به فوق تخصص گوارش مراجعه نمایید.

در موارد زیر بهتر است فورا با پزشک تماس بگیرید، زیرا یبوست ممکن است نشانه یک مشکل جدی‌تر باشد:

• درد شدید یا مداوم شکم که با روش‌های خانگی کاهش نمی‌یابد.
• مشاهده خون در مدفوع یا مدفوع سیاه‌رنگ.
• کاهش وزن ناگهانی بدون علت مشخص.
• یبوست طولانی‌مدت بیش از دو هفته با علائم شدید.
• تب یا علائم عفونت همراه با یبوست.
• تغییر ناگهانی در عادت‌های روده که با روش‌های پیشین متفاوت است.

پیشگیری از یبوست و خشکی مزاج

همان طور که می دانید پیشگیری بهتر از درمان است و بدانید رعایت برخی عوامل موجب می شود تا از ابتلا به بسیاری بیماری ها جلوگیری نمایید. به همین منظور رعایت برخی نکات همچون موارد ذیل می تواند به افراد کمک نمایید:

• رژیم غذایی سرشار از فیبر
• نوشیدن مایعات کافی
• انجام فعالیت های ورزشی
• هر روز مقدار زیادی فیبر، آب و مایعات مصرف کنید.
• ورزش منظم روزانه داشته باشید. بزرگسالان باید هر هفته 150 دقیقه (2 ساعت و 30 دقیقه) ورزش با شدت متوسط ​​انجام دهند. اگر تازه ورزش می کنید، می توان آن را به دوره های 10 دقیقه ای فعالیت در طول روز تقسیم کرد. فعالیت های حرکتی روزانه، مانند پیاده روی، باغبانی، تمیز کردن خانه. شمردن. آنها می توانند تفاوت زیادی در احساس شما ایجاد کنند.
• زمان زیادی را برای اجابت مزاج در نظر بگیرید. زمانی که میل به اجابت مزاج دارید، حتما این کار را انجام دهید.
• سعی کنید هر روز در زمان مشخصی اجابت مزاج داشته باشید.

عوارض یبوست و خشکی مزاج

بسیاری از افراد بیماری یبوست را جدی نمی گیرند و نسبت به درمان آن بی توجه هستند، اما بهتر است بدانید که بیماری یبوست در صورتی که ادامه یابد و درمان نشود این روند بر روی بدن فشار وارد نموده و عوارضی را برای افراد به همراه خواهد داشت که در ادامه به شرح برخی از عوارض بیماری یبوست می پردازیم:

هموروئید

بیماری همورئید در اثر سختی مدفوع ایجاد می شود. اگر مدفوع سفت باشد این عامل سبب می شود تا انقباضی در اسفنکتر ها ایجاد شود که منجر به ایجاد شکاف در مقعد یا ابتلا به بیماری همورئید شود.

افتادگی روده

ابتلا به بیماری یبوست حاد می تواند سبب شود تا بخش کوچکی از روده که در بین نواحی روده و مقعد قرار گرفته افتاده شود.

سندرم روده

یکی از عوارض دیگر که در اثر مصرف بیش از حد ملین ها ممکن است ایجاد شود سندرم روده است که این عارضه سبب می شود تا سیستم گوارش بدن به این نوع ملین ها برای کار کردن عادت نمایید. نکته ای دیگر اینکه مصرف این نوع ملین ها خود می تواند سبب عدم جذب ویتامین ها و آسیب به دستگاه گوارش شود.

یبوست می تواند باعث سایر مشکلات سلامتی شود، مانند:

• هموروئید. رگ های قرمز و متورم در رکتوم. آنها زمانی اتفاق می‌افتند که برای اجابت مزاج نیاز به زور زدن داشته باشید.
• شقاق مقعد. پارگی در پوست اطراف مقعد. آنها زمانی اتفاق می‌افتند که مدفوع سفت عضله اسفنکتر شما را بکشد. آنها می توانند باعث خونریزی در رکتوم شما شوند.
• افتادگی راست‌روده. این زمانی است که مقدار کمی از پوشش روده شما از دهانه مقعدی بیرون می‌زند. در اثر زور زدن برای داشتن اجابت مزاج ایجاد می شود.
• نهفتگی مدفوع. این زمانی است که یک توده بزرگ از مدفوع سفت و خشک در رکتوم شما گیر می کند. فشار طبیعی روده بزرگ نمی تواند مدفوع را بیرون بزند. این بیشتر در کودکان و بزرگسالان دیده می شود.

روش درمان یبوست یا خشکی مزاج

روش درمان با توجه به علت یبوست و برخی عوامل همچون علل تشدید کننده بیماری، وضعیت جسمی بیمار، میانگین سنی بیمار و … متفاوت می باشد.

تغییر سبک زندگی

اولین روش درمانی که می توان برای بهبود بیماری یبوست درنظر داشت تغییر سبک زندگی و داشتن رژیم غذایی مناسب و انجام فعالیت های ورزشی می باشد.

تغییر در رژیم غذایی

داشتن رژیم غذایی شامل مصرف مواد غذایی پرفیبر و مصرف میوه و سبزیجات از مواردی است که می تواند موجب بهبود بیماری یبوست شود. همچنین نوشیدن مایعات می تواند در درمان موثر باشد. در نهایت بایستی بگوییم این روش های درمانی می تواند کمک کننده باشد در صورتی که این بیماری مزمن و حاد شود حتما بایستی به منظور پیشگیری از تشدید آن به فوق تخصص گوارش مراجعه نمایید.

درمان دارویی یبوست

در صورتی که درمان با تغییر سبک زندگی موثر واقع نشد با صلاح دید پزشک می توان از داروهای ملین و محرک که بدون ضرر هستند استفاده نمود. البته تمامی افراد نیازی به درمان دارویی ندارند تصمیم این نوع درمان با توجه به بررسی برخی عوامل صورت می گیرد.

برخی از رایج ترین عوامل رژیم غذایی و سبک زندگی یبوست

• ورزش نکردن کافی
• ننوشیدن مایعات کافی
• عدم مصرف فیبر کافی
• حرکت نکردن روده ها در زمانی که میل به انجام آن دارید
• تغییراتی در سبک زندگی شما مانند سفر، بارداری و کهولت سن

نکات کلیدی در مورد یبوست

در ادامه یکسری نکات مهم در مورد یبوست را مشاهده می‌کنید و باید آن‌ها را بدانید تا بتوانید راه حل مناسب را بیابید:

• یبوست شایع ترین مشکل گوارشی (معده-روده ای) است.
• زمانی که مدفوع شما دردناک است و کمتر از 3 بار در هفته اتفاق می افتد، ممکن است دچار یبوست شوید.
• مدفوع شما سفت، خشک و در قطعات کوچک خواهد بود.
• زمانی که روده بزرگ آب زیادی جذب می کند، مدفوع شما سفت و خشک می شود.
• علائم یبوست می تواند شامل گرفتگی معده و احساس خستگی باشد.
• یبوست می تواند باعث سایر مشکلات سلامتی مانند هموروئید (وریدهای قرمز و متورم در راست روده) شود.
• ایجاد تغییر در رژیم غذایی و سبک زندگی می تواند علائم یبوست را کاهش دهد. این تغییرات همچنین می تواند یبوست را متوقف کند.

سخن پایانی

یبوست یا خشکی مزاج یکی از مشکلات شایع گوارشی است که می‌تواند باعث درد، نفخ و اختلال در فعالیت‌های روزمره شود. شناخت علل و عوامل خطر، رعایت تغذیه مناسب، نوشیدن کافی آب، فعالیت بدنی منظم و مدیریت استرس نقش مهمی در پیشگیری و کنترل یبوست دارند. با پیگیری به موقع درمان‌های خانگی و در صورت نیاز دارویی، می‌توان علائم را کاهش داد و عملکرد طبیعی روده‌ها را حفظ کرد.

منبع: https://www.urmc.rochester.edu/encyclopedia/content.aspx?contenttypeid=85&contentid=p00363

سوالات متداول در مورد یبوست