علائم، درمان و رفع اسهال شدید در کودکان، نوزادان، اطفال و شیرخواران

null

اکثر کودکان در طول دوران کودکی خود با بیماری اسهال روبرو می‌شوند. این بیماری در اغلب موارد ناشی از عفونت‌هایی است که عمر طولانی ندارند و معمولاً بیشتر از اینکه خطرناک باشند، مختل‌کننده هستند. با این حال دانستن اینکه چه چیزهایی باعث بهبودی و حتی پیشگیری از اسهال می‌شود، لازم و ضروری است.

ترکیب، رنگ و بوی مدفوع کودک با توجه به آنچه خورده است (شیر مادر، دارو یا غذاهای دیگر) بسیار متفاوت است. معمولاً مدفوع کودک بسیار نرم‌تر از مدفوع یک فرد بالغ است و اگر گاهی اوقات حتی نرم‌تر از حد معمول هم باشد، غیرعادی نیست. اما اگر مدفوع کودک به طور ناگهانی بیش از حد شُل و یا آبکی باشد و به دفعات و در مقادیر زیادی رخ دهد، طبیعی نیست و ممکن است اسهال باشد.

دکتر مسعود صدرالدینی، متخصص گوارش، کبد و آندوسکوپی یکی از شایع‌ترین علت‌های اسهال در کودکان را خوردن و نوشیدن مواد غذایی ساخته شده در محیط‌هایی می‌داند که شما به تازگی وارد آن شده‌اید یا برای مسافرت به آنجا رفته‌اید. در صورتی که اخیراً به خارج از کشور سفر کرده‌اید، حتماً آن را با پزشک در میان بگذارید؛ ممکن است لازم باشد مدفوع کودک شما مورد آزمایش قرار گیرد.

برای دریافت اطلاعات بیشتر در مورد علائم بیماری و تشخیص آن، با شماره های ۲۲۶۸۳۹۱۹-۰۲۱ و ۰۹۹۰۱۴۱۴۲۴۸ تماس گرفته و برای مراجعه به مطب اقدام کنید.

علل رایج اسهال در کودکان


اسهال راهی است برای بدن که خود را از شرّ میکروب‌ها خلاص کند و در اکثر موارد به مدت چند روز تا یک هفته طول می‌کشد. اسهال در اغلب موارد با تب، تهوع، استفراغ، گرفتگی عضلات و از دست دادن آب بدن همراه است. برخی از شایع‌ترین علل ابتلای کودکان به اسهال عبارتند از:

  • عفونت‌های ویروسی مانند روتاویروس، باکتری‌هایی مانند سالمونلا و به ندرت انگل‌هایی مانند ژیاردیا. ویروس‌ها شایع‌ترین علت اسهال در کودکان هستند.
  • داروهایی مانند مسهل‌ها یا آنتی‌بیوتیک‌ها نیز می‌توانند منجر به اسهال در کودکان و همچنین در بزرگ‌سالان شوند.
  • مسمومیت‌های غذایی نیز می‌تواند باعث اسهال در کودکان شود.
  • نوشیدن بیش از حد آب میوه

سایر علل اسهال عبارتند از:

بیماری روده تحریک‌پذیر (التهاب یا ورم روده)، بیماری کرون، آلرژی‌هایی غذایی و بیماری سلیاک.

عفونت‌هایی که باعث اسهال می‌شوند می‌توانند از طریق راه‌های زیر منتشر شوند:

  • کثیف شدن دست‌ها
  • غذا یا آب آلوده
  • برخی از حیوانات خانگی
  • تماس مستقیم با مدفوع (به عنوان مثال از پوشک کثیف یا توالت کثیف)

اگر مطمئن نیستید که چه چیزی باعث اسهال کودک شما شده است، به پزشک مراجعه کنید.

علائم و نشانه‌ها


  • علائم عفونت‌های ویروسی روده‌ای، علاوه بر آبکی و شل بودن مدفوع شامل استفراغ، دل درد، سر درد و تب نیز می‌شود.
  • علائم اسهال ناشی از مسمومیت غذایی معمولاً به سرعت بروز می‌کنند و ممکن است همراه با استفراغ باشند و در عرض ۲۴ ساعت برطرف شود.

کودکان و اسهال: تشخیص کم شدن آب بدن


کم شدن آب بدن، یکی از نگران کننده‌ترین عوارض اسهال در کودکان است. اسهال خفیف معمولاً باعث از دست دادن مقادیر آب قابل‌توجهی نمی‌شود، اما اسهال متوسط یا شدید مقادیر زیادی از آب بدن کودک را دفع می‌کند.کم شدن آب بدن به صورت شدید، خطرناک است؛ این عارضه می‌تواند باعث تشنج، آسیب مغزی و حتی مرگ کودک شود. علائم کم شدن آب بدن را بدانید و در صورت بروز این علائم به پزشک مراجعه کنید.

این علائم عبارتند از:

  • سرگیجه و بی‌حالی
  • خشک و چسبنده شدن دهان
  •  زرد تیره شدن ادرار، کم شدن ادرار یا ادرار نکردن
  • کم بودن یا نبودن اشک در هنگام گریه کردن
  • سرد و خشک شدن پوست
  • از دست رفتن انرژی بدن

اثرات اسهال در کودکان

اسهال باعث می‌شود بدن مقادیر زیادی از آب و مواد معدنی خود به نام الکترولیت را از دست بدهد که این باعث کم آبی بدن می‌شود. کودکان به سرعت، در عرض یک یا دو روز بعد از شروع اسهال، آب بدن خود را از دست می‌دهند و این می‌تواند بسیار خطرناک باشد، به خصوص در نوزادان.

null

چه زمانی لازم است برای اسهال کودکتان، به پزشک مراجعه کنید؟


null

دکتر مسعود صدرالدینی، متخصص گوارش، کبد و آندوسکوپی در مورد بیماری اسهال در کودکان معتقد است: «اگرچه اسهال معمولاً در عرض چند روز برطرف می‌شود، اما می‌تواند منجر به بروز عوارض مختلفی شود. اگر کودک شما برای روی پا ایستادن بسیار ضعیف و ناتوان است، دچار سرگیجه شده یا هرکدام از علائم زیر را دارد؛ سریعا به پزشک مراجعه کنید. توجه داشته باشید که اگر نوزاد شما تب بیش از ۳۸ درجه سلسیوس دارد، به او داروهای تب بُر ندهید».

برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد نحوه پیشگیری و درمان بیماری، با شماره های ۲۲۶۸۳۹۱۹-۰۲۱ و ۷۷۸۳۹۴۶۳-۰۲۱  تماس حاصل فرمایید.

در صورتی که کودک شما علائم زیر را دارد، فوراً به پزشک مراجعه کنید:

  • بسیار بیمار به نظر می‌رسد
  • بیش از سه روز است که اسهال دارد
  • کمتر از ۶ ماه سن دارد
  • استفراغ او خونی، سبز یا زرد رنگ است
  • مایعاتی را که می‌خورد نمی‌تواند نگه دارد یا بیش از دو بار استفراغ کرده است
  • تب بیش از ۶/۴۰ درجه دارد یا سن کمتر از ۶ ماه دارد و تب او بیش از ۳۸ درجه است (تب تعیین‌شده توسط یک دماسنج مقعدی)
  • به نظر می‌رسد بدن او آب زیادی از دست داده است
  • مدفوع خونی دارد
  • کمتر از یک ماه سن دارد و سه بار یا بیشتر دچار اسهال شده است
  • در هشت ساعت، بیش از چهار بار دفع اسهال داشته و به اندازه کافی مایعات نخورده است
  • سیستم ایمنی بدن او ضعیف است
  • بی‌پروا و کم حوصله شده است
  • به مدت بیش از دو ساعت درد معده دارد
  • دهانش خشک شده است
  • در هنگام گریه کردن، اشک از چشمانش جاری نمی‌شود

درمان


null

  • در هنگام درمان ویروس‌های روده‌ای که می‌تواند حدود ۵ تا ۱۴ روز طول بکشد، لازم است از از دست رفتن آب بدن جلوگیری کنید. به نوزادان و کودکان خردسال، مقادیر زیاد شیر مادر و یا یک مایع خوراکی (ORS) بدهید. آب به تنهایی مقادیر کافی از سدیم، پتاسیم و دیگر مواد مغذی را ندارد که بتواند مایعات از دست رفته بدن کودک را جبران کند. در مورد مقادیر مایعاتی که کودک شما نیاز دارد و نحوه تأمین این مایعات برای کودک با پزشک مشورت کنید؛ همچنین در مورد علائم کم آبی بدن کودک نیز سؤال کنید. کودکان بزرگ‌تری که به اسهال مبتلا شده‌اند می‌توانند هر چیزی که دوست دارند بنوشند تا آب از دست رفته را جبران کنند. خوردن بستنی یخی نیز راه خوبی برای تأمین آب از دست رفته بدن کودک است؛ کودکی که استفراغ کرده و نیاز دارد آب از دست رفته را به آرامی جبران کند.
  • برای اسهال خفیف ناشی از دارو، با خیال راحت به کودک خود مایعات کافی بدهید. اگر مصرف یک دوره از آنتی‌بیوتیک‌ها باعث اسهال کودک شما شده است، مصرف دارو را ادامه دهید و به پزشک خود مراجعه کنید. ممکن است پزشک دوز داروهای شما را کاهش دهد، رژیم غذایی شما را تغییر دهد، یک محصول پروبیوتیک به رژیم غذایی شما اضافه کند یا نوع آنتی‌بیوتیک مصرفی شما را تعویض کند. مطالعات نشان می‌دهد که ماست یا پروبیوتیک‌ها می‌توانند اسهال ناشی از مصرف آنتی‌بیوتیک را کاهش دهند. این محصولات می‌توانند باکتری‌های موجود در روده که توسط آنتی‌بیوتیک‌ها از بین رفته‌اند را مجدداً به وجود بیاورند.
  • روش درمان اسهال ناشی از مواد غذایی، همانند راه درمان اسهال ناشی از عفونت است: به اندازه کافی به کودک خود مایعات بدهید و در صورت بروز هرگونه مشکل به پزشک مراجعه کنید.