کبد چرب، شایع ترین علت پیوند کبد

liverfat

داخل کبد بیماران مبتلا به بیماری کبد چرب مقداری چربی انباشته شده است. این توده‌های چربی اجازه نمی‌دهد تا کبد وظیفه خود را در حذف مواد سمی از خون به خوبی انجام دهد. از علل بیماری کبد چرب غیرالکلی می‌توان به چاقی، دیابت، فشار خون بالا و بالا بودن لیپید (کلسترول و تری‌گلیسیرید) خون اشاره کرد. الکل نیز احتمال ابتلا به بیماری کبد چرب را افزایش می‌دهد.

زمانی که بیماری کبد چرب پیشرفت می‌کند، به التهاب و سیروز کبدی (زخم شدن کبد) می‌انجامد و عملکرد کبد را به شدت مختل می‌کند و پیوند کبد ضرورت می‌یابد. در واقع در خلال دهه گذشته بر تعداد بیمارانی که به دلیل بیماری کبد چرب و سیروز کبدی نیاز به پیوند کبد پیدا کرده‌اند، افزوده شده است.

بیماری کبد چرب در اکثر موارد هیچ مشکل جدی ایجاد نمی‌کند و مانع از عملکرد عادی کبد نیز نمی‌شود. بااین حال کبد چرب تحت شرایطی خاص به این اندام مهم آسیب می‌زند. یک درمان مشخص و منحصر به فرد برای کبد چرب وجود ندارد. کبد چرب عموماً نیازی به درمان ندارد؛ اما اگر درمان ضرورت یابد، درمان مناسب با توجه به علت بیماری انتخاب می‌شود. چنانچه کبد چرب منجر به ازکارافتادگی کبد شده باشد، پیوند کبد ضروری خواهد بود.

دکتر صدرالدینی متخصص گوارش و کبد با استفاده از دستگاه فیبرواسکن بیماری کبد چرب را با نتایج دقیق تشخیص داده و جهت پیشگیری از روند این بیماری روش‌های درمانی مناسب را ارائه می‌دهد. برای دریافت اطلاعات بیشتر در این خصوص و یا جهت رزرو نوبت می‌توانید با شماره‌های ۲۲۶۸۳۸۱۸-۰۲۱ و ۷۷۸۳۹۴۶۳-۰۲۱ تماس حاصل فرمایید.  

علل


بیماران مبتلا به کبد چرب غیرالکلی (NAFLD) معمولاً اضافه وزن دارند و از عارضه‌هایی مانند چربی خون بالا و دیابت نوع دو نیز رنج می‌برند. مشخص نیست که آیا چاقی عامل NAFLD است یا عللی، مانند کنترل نکردن قند و چربی خون، که باعث اضافه وزن شده است به انباشته شدن چربی در کبد نیز دامن زده است. بیماری‌های مرتبط با کبد چرب عبارت است از:

  • چاقی: شکی نیست که چاقی در ابتلا به بیماری کبد چرب نقش دارد. امروزه علاوه بر وزن بدن، شاخص توده بدنی (BMI ) نیز برای تعیین چاق بودن فرد در نظر گرفته می‌شود.
  • دیابت نوع دو: دیابت نوع دو روند سوخت و ساز قند را در بدن مختل می‌کند؛ این مشکل به دو علت رخ می‌دهد؛ در یک حالت سلول‌های بدن به انسولین، هورمون کنترل کننده قند خون، واکنش نشان نمی‌دهد و در حالت دیگر انسولین کافی در بدن وجود ندارد. دیابت و چاقی مرتبط با یکدیگراند.
  • سندرم متابولیک: سندرم متابولیک به گروهی از مشکلات مرتبط با چاقی گفته می‌شود که دست‌کم شامل سه مورد از عارضه‌های زیر می‌شود:
  • تری گلیسیرید بالا
  • پایین بودن کلسترول خوب یا HDL
  • فشار خون بالا
  • بالا بودن قند خون ناشتا که علامت ابتلا به دیابت یا پیش دیابت است.
  • بیش از حد پهن بودن دور کمر

البته عارضه‌های دیگری نیز می‌تواند علت کبد چرب باشد که پزشک آنها را نیز در فرایند تشخیص مد نظر قرار می‌دهد. سالمندان بیشتر مستعد ابتلا به کبد چرب غیرالکلی هستند. شیوع کبد چرب در میان آقایان و نژاد اسپانیولی نیز بالاتر است.

علائم کبد چرب


liverfat1

بیماران مبتلا به کبد چرب غیرالکلی معمولاً با علائم خاصی مواجه نمی‌شوند. اما اگر بیماری تشدید شود، برخی بیماران علائم زیر را تجربه می‌کنند:

  • احساس خستگی مزمن و کسالت
  • بی‌اشتهایی و کاهش وزن
  • ناراحتی‌های شکمی؛ درد در سمت راست فوقانی شکم

اگر بیماری تشدید شود و به سیروز کبدی بیانجامد، در اثر زخم شدن و از کار افتادن کبد ناهنجاری‌ها و علائم جدی‌تری بروز می‌یابد. برای مثال چون کبد نمی‌تواند بیلی روبین را تجزیه کند، میزان بیلی روبین افزایش می‌یابد و چشم‌ها و پوست زرد می‌شود. همچنین علائمی مانند رنگ پریدگی به علت کم‌خونی، مشکلات تنفسی، خونریزی مری، معده یا راست روده (رکتوم)، گیجی و حتی کما به علت از کار افتادن کبد بروز می‌یابد.

تشخیص


چنانچه بیمار در معرض ابتلا به کبد چرب غیرالکلی باشد، پزشک برای غربالگری بیماری دستور آزمایش خون می‌دهد تا میزان آنزیم‌های کبدی را بررسی کند و در صورت لزوم با توجه به نتیجه آزمایش خون دستور آزمایش‌های بیشتر را بدهد. پزشک ابتدا شرح حال و سابقه پزشکی بیمار و همچنین سابقه خانوادگی ابتلا به بیماری را بررسی می‌کند. بعضی از بیماری‌های گذشته می‌تواند علامت وجود مشکل در کبد باشد.

سپس متخصص معاینه بالینی انجام می‌دهد. مهم‌ترین مرحله معاینه این است که پزشک اطراف کبد را لمس می‌کند تا متوجه حس بیمار و یا وجود توده نرم یا سخت یا برآمدگی بشود. ضمناً پزشک پوست را بررسی می‌کند تا متوجه رنگ غیرعادی آن یا وجود لکه‌های علامت بیماری کبد بشود.

فیبرواسکن

liverfat2

یکی از کارآمدترین ابزار تشخیصی امروز دستگاه فیبرواسکن است که به سرعت میزان چربی ذخیره شده در کبد را مشخص می‌کند. متخصصین می‌توانند با بهره‌گیری از فیبرواسکن طرح درمانی مناسب را برای پیشگیری از عوارض متعدد تهیه کنند.

آمادگی قبل از این آزمایش بسیار ساده است و نیازی به ناشتا بودن بیمار ندارد. آزمایش به سرعت انجام می‌شود و در همان جلسه اطلاعات مفیدی درباره وضعیت کبد به دست می‌آید. فیبرواسکن تقریباً ۱۰ ـ ۸ دقیقه زمان می‌برد و چون در عمق ۶٫۵ cm x 3 cm نفوذ می‌کند، نتایج آن بسیار دقیق است. نتیجه بلافاصله پس از اسکن آماده است و اسکن هیچ گونه عوارضی به دنبال ندارد. فیبرواسکن را می‌توان بدون آسیب زدن به سلامتی بیمار هر چند دفعه که لازم باشد، تکرار کرد. فیبرواسکن نیازی به بستری شدن شبانه ندارد و بیمار بلافاصله مرخص می‌شود. از این گذشته هزینه فیبرواسکن بالا نیست.

درمان


درمان غیرجراحی

چنانچه عارضه‌های مولد بیماری کبد چرب درمان شود، وضعیت کبد نیز بهبود می‌یابد. به بیان دیگر با کاهش وزن، کنترل قند خون، افزایش میزان کلسترول خوب، پایین آوردن کلسترول بد و در کل درمان تمام بیماری‌های همراه با سندرم متابولیک می‌توان مشکل کبد چرب را نیز حل کرد.

بیماران مبتلا به بیماری کبد چرب غیرالکلی آسیب‌پذیرتر هستند و باید تغییرات مفیدی را در سبک زندگی خود ایجاد کنند تا هم وضعیت کبدشان و هم سلامتی عمومی‌شان بهبود یابد. کم کردن وزن به میزان ۱۰ % آسیب کبدی را به نحو قابل توجهی کاهش می‌دهد.

جراحی پیوند کبد

liverfat3

بیماری کبد چرب غیرالکلی گاهی به از کارافتادگی کبد می‌انجامد و پیوند کبد را ضروری می‌کند. معاینات و ارزیابی پیوند کبد پیچیده است و معمولاً چند ماه طول می‌کشد. پیوند کبد در صورتی لازم می‌شود که عملکردهای کبد بیش از آن آسیب دیده باشد که بدن قادر به ترمیم کبد و رفع مشکلات باشد.

پیوند کبد عملی جراحی است که در آن کبد آسیب دیده یا بیمار از بدن خارج می‌شود و به جای آن یک کبد کامل سالم یا بخشی از کبد سالم گرفته شده از اهدا کننده قرار داده می‌شود. چون کبد تنها اندام بدن است که توانایی ترمیم و بازسازی خود را دارد، بخش پیوند زده شده کبد ظرف چند هفته رشد می‌کند و به بزرگی یک کبد عادی می‌شود. جراحی پیوند کبد عملی پیچیده است که معمولاً ۱۲ ـ ۶ ساعت طول می‌کشد. جراح کل کبد بیمار یا آسیب دیده را برمی‌دارد و کبد اهدایی را جایگزین آن می‌کند. برای انتقال بعضی مایعات در طول عمل و چند روز پس از آن چند لوله در بدن قرار داده می‌شود.

همچنین لوله تنفسی، سرم برای رساندن مایعات و دارو، سوند برای تخلیه ادرار از مثانه و لوله‌های دیگری برای تخلیه مایعات و خون از شکم به بیمار متصل می‌شود. بیمار چند روز در بخش مراقبت‌های ویژه بستری می‌شود و سپس به بخش منتقل می‌شود. مدت زمان بستری شدن به شرایط خاص بیمار و عوارض بروز یافته بستگی دارد.

 پیشگیری


  • حفظ وزن در حد مناسب: اگر چاق هستید یا اضافه وزن دارید، سعی کنید وزنتان را به تدریج کم کنید.
  • رعایت رژیم غذایی متعادل و سالم: از خوردن غذاهای با کلسترول بالا پرهیز کنید. سبزیجات، میوه و خوراکی‌های کم چرب کلسترول و تری گلیسیرید را پایین می‌آورد.
  • ورزش منظم را از یاد نبرید.
  • داروها را طبق تجویز پزشک مصرف کنید: ممکن است پزشک برای پایین آوردن تری گلیسیرید استاتین تجویز کند. در صورت ابتلا به دیابت یا مقاومت به انسولین نیز داروهای ضددیابت تجویز می‌شود.