سندرم سوء جذب یا جذب نشدن غذا در بدن:علائم،علت و درمان

ممکن است بدن ما و عمدتاً روده‌ها به‌طور کامل مواد مغذی را از دستگاه گوارش جذب نکند. نتیجه این اختلال می‌تواند به سوءتغذیه منجر شود. در این سندرم ممکن است، جذب درشت مغذی‌ها (مانند: پروتئین‌ها، کربوهیدرات‌ها و چربی‌ها)، ریزمغذی‌ها (مانند: ویتامین‌ها و مواد معدنی)، و یا هر دو مختل شود. سوء جذب از دستگاه گوارش علل مختلفی دارد، ازجمله: وجود اختلال در دیواره روده‌ها، نقص در تولید آنزیم‌های گوارشی و اختلال در فلور روده (باکتری‌های مفید). در صورت نداشتن رژیم غذایی مناسب، صرف‌نظر از وجود یا عدم وجود سوء جذب در دستگاه گوارش، ممکن است افراد به سوءتغذیه مبتلا شوند.

در کودکان مبتلا به سندرم سوء جذب ممکن است به‌صورت عمدی، برخی از غذاهای خاص، مصرف نگردد. در چنین کودکانی احتمال رشد نامناسب وجود خواهد داشت. ممکن است وزن و یا نرخ افزایش وزن آن‌ها به‌طور قابل‌توجهی کمتر از سایر کودکان هم سن و هم‌جنس باشد.
دکتر مسعود صدرالدینی، متخصص گوارش، کبد و آندوسکوپی به والدینی که چنین علائمی را در کودکشان مشاهده کرده‌اند توصیه می‌کند، به دلیل عوارضی که این نشانه‌ها می‌توانند بر روی رشد و سلامت کودک داشته باشند، هر چه سریع‌تر برای تشخیص علت و درمان او اقدام کنند.
برای تعیین وقت مراجعه و مشاوره با شماره ++++ تماس بگیرید.

gha1

سندرم سوء جذب چیست؟


سندرم سوء جذب زمانی رخ می‌دهد که وجود یک مانع نمی‌گذارد فرایند جذب مواد مغذی مهم (ازجمله پروتئین‌ها، چربی‌ها و ویتامین‌ها) و مایعات از روده صورت بپذیرد. سوء جذب می‌تواند در اثر شرایطی مانند بیماری سلیاک، بیماری کرون عدم تحمل لاکتوز و آسیب‌دیدگی روده ایجاد شود.

علل سندرم سوء جذب


پروتئین‌ها، کربوهیدرات‌ها، چربی‌ها و بسیاری از مایعات در روده کوچک جذب می‌شوند. سندرم سوء جذب زمانی رخ می‌دهد که چیزی مانع از جذب مواد مغذی و مایعات مهم از روده‌ها می‌شود. این مشکل می‌تواند در اثر التهاب، صدمه به دیواره روده، یک بیماری داخلی و یا عدم تولید کافی آنزیم‌های گوارشی ایجاد شود.

برخی از عواملی که می‌توانند در هضم مواد غذایی و سندرم سوء جذب مؤثر باشند، عبارت‌اند از:

• استفاده طولانی‌مدت از آنتی‌بیوتیک‌ها
• بیماری سلیاک، بیماری کرون، پانکراتیت مزمن و یا فیبروز کیستیک
• کمبود لاکتاز و یا عدم تحمل لاکتوز
• نقص‌های مادرزادی، مانند انسداد مجرای صفراوی (مجاری صفراوی به‌طور طبیعی شکل نمی‌گیرد، درنتیجه مجاری مسدود شده و از ورود ترشحات صفرا از کبد به درون روده‌ها جلوگیری می‌شود).
• بیماری‌های کیسه صفرا، کبد یا لوزالمعده
• آسیب به روده در اثر عفونت، التهاب، تروما یا جراحی
• بیماری‌های انگلی
• پرتودرمانی
• سندرم روده کوتاه. به‌صورت نقص مادرزادی و یا در اثر عمل جراحی.
• اسپروی تروپیکال (سوء جذب گوارشی مناطق گرمسیری)، که بیشتر دریای کارائیب، هند و دیگر بخش‌های جنوب شرقی آسیا رایج می‌باشد. این بیماری بیشتر به عوامل محیطی، مانند وجود سموم در مواد غذایی، عفونت، یا انگل‌ها مربوط می‌شود. علائم آن می‌تواند شامل کم‌خونی، اسهال ، زبان درد و کاهش وزن باشد.
• بیماری ویپل، که معمولاً مردان میان‌سال را تحت تأثیر قرار می‌دهد، این بیماری ناشی از یک عفونت باکتریایی است. علائم آن می‌تواند شامل مواردی همچون: درد شکم و یا گرفتگی عضلات، تب مزمن، تیره شدن رنگ‌دانه‌های پوست، اسهال، درد مفاصل و کاهش وزن باشد.

تشخیص علائم و نشانه‌های سندرم سوء جذب


بسته به مواد مغذی خاصی که به‌درستی جذب نمی‌شود، علائم سوء جذب متفاوت خواهد بود.

gha2

  • اگر شما قادر به جذب چربی‌ها نباشید، ممکن است مدفوع دارای رنگ روشن، بدبو، نرم و حجیم شود. ممکن است هنگام استفاده از فلاش تانک، مدفوع به‌دشواری عبور کرده، به کاسه توالت بچسبد و یا شناور گردد.

gha3

  • اگر شما قادر به جذب پروتئین‌ها نباشید، ممکن است موهای شما خشک شده، دچار ریزش شوند و یا احتباس مایعات را تجربه کنید. احتباس مایعات تحت عنوان "ادم " شناخته می‌شود.

gha4

• اگر شما قادر به جذب قندهای خاصی نباشید، ممکن است نفخ و یا اسهال را تجربه نمایید.

gha5

  • اگر شما قادر به جذب ویتامین‌های خاصی نباشید، ممکن است دچار کم‌خونی، سوءتغذیه، فشارخون پایین، کاهش وزن و تحلیل عضله‌ها گردید.

عوامل خطر


عوامل خطر سوء جذب عبارت‌اند از:

  • مصرف بیش‌ازحد الکل
  • سابقه خانوادگی فیبروز کیستیک یا سوء جذب
  • جراحی روده
  • داروهایی مانند مسهل یا روغن‌های معدنی
  • سفر به کارائیب، هند و دیگر نقاط جنوب شرق آسیا

تشخیص سندرم سوء جذب


در صورت جود اسهال مزمن، کمبود مواد مغذی، کاهش وزن قابل‌توجه باوجود رژیم غذایی مناسب، ممکن است پزشک به سندرم سوء جذب مشکوک شود. برای تأیید تشخیص می‌توان از تست‌های آزمایشگاهی استفاده نمود. این آزمایشات می‌تواند شامل موارد زیر گردد:

آزمون مدفوع

آزمایش مدفوع می‌تواند میزان چربی در نمونه مدفوع را اندازه‌گیری کند. این تست یکی از ازمایشات قابل‌اطمینان می‌باشد، چراکه معمولاً در این اختلال دفع چربی وجد دارد.

آزمایش خون

این آزمایش سطح مواد مغذی خاص مانند ویتامین B-12، ویتامین D، فولات، آهن، کلسیم، کاروتن، فسفر، آلبومین، پروتئین‌ها را در خون شما اندازه‌گیری می‌کند.

آزمایش تنفسی

آزمایش تنفسی می‌توان برای تست عدم تحمل لاکتوز مفید باشد. حضور گاز هیدروژن در تنفس افراد که درنتیجه شکستن لاکتوز به‌وسیله باکتری‌ها در روده بزرگ وجود می‌آید، بدان معنی است که لاکتوز جذب نمی‌شود و فرد به عدم تحمل لاکتوز مبتلا می‌باشد.

تصویربرداری و آندوسکوپی

تصویربرداری و آندوسکوپی یکی از مؤثرترین راه‌های تشخیص و حتی درمان سندرم سوء جذب می‌باشد.

دکتر مسعود صدرالدینی، متخصص گوارش، کبد و آندوسکوپی با استفاده از آندوسکوپی سلامت روده‌ها را بررسی نموده و در صورت نیاز و با مشکوک بودن به وجود یک اختلال،‌از دیواره پوششی روده نمونه‌برداری انجام خواهند‌ داد.

برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد آندوسکوپی اینجا کلیک کنید و در صورت نیاز به مشاوره و مراجعه حضوری با شماره ++++++ تماس حاصل فرمایید.

• سونوگرافی ناحیه شکم (کیسه صفرا، کبد، پانکراس، روده، آدنوپاتی (تورم غدد لنفاوی)).
• تصویربرداری به کمک باریم که به‌واسطه آن ممکن است ناهنجاری‌های ساختاری نشان داده شود.
• ایلئو-کلونوسکوپی که به کمکان می‌توان روده بزرگ و روده را بررسی و در صورت لزوم نمونه‌برداری نمود.
• سیتی اسکن یا ام.آر. آی از مجرای پانکراس یا کلانژیوپانکراتوگرافی رتروگراد آندوسکوپیک (ERCP).

گزینه‌های درمانی برای سندرم سوء جذب


جایگزین کردن مواد مغذی و مایعات اولین گام درمان سندرم سوء جذب محسوب می‌شود. درمان اختصاصی به علت زمینه‌ای بیماری بستگی خواهد داشت. اگر شما به عدم تحمل لاکتوز مبتلا باشید، باید از مصرف شیر و سایر فراورده‌های لبنی اجتناب ورزید و یا از قرص آنزیم لاکتاز استفاده نمایید. در موارد شدید ممکن است بستری شدن در بیمارستان موردنیاز باشد. اگر در شما سندرم سوء جذب تشخیص داده‌شده است، شما باید با یک متخصص تغذیه مشورت کنید تا مطمئن شوید در حال حاضر مواد غذایی را به‌طور مناسب به بدن خود می‌رسانید. ممکن است به مکمل‌های آنزیمی نیاز داشته باشد تا مواد غذایی خاص بتوانند به‌خوبی از روده شما جذب گردند.

عوارض سندرم سوء جذب درازمدت چه می‌باشد؟


عوارض به‌طور مستقیم به نوع مواد مغذی جذب نشده، مربوط می‌شود. در برخی موارد، افراد دچار اسهال مداوم، کاهش وزن و دردهای شکمی می‌شوند. کمبود ویتامین‌ها می‌تواند شرایطی مانند کم‌خونی، بی‌حسی در دست‌وپا و مشکلات حافظه‌ای را ایجاد نماید. پیدا کردن علت بیماری، برای درمان مناسب، ضروری و حیاتی می‌باشد.