رژیم غذایی در پیشگیری و درمان یبوست

يبوست يك بيماري به شمار نمي آيد، بلكه نشانه بيماري ها و مشكلات ديگري است. افراد مسن تر نسبت به جوانان، يبوست را بيشتر تجربه مي كنند و زنان بيشتر از مردان به آن گرفتار مي شوند. همچنين مادر بزرگ ها و پدر بزرگ هايي كه دندان هايشان را از دست داده اند و دندان مصنوعي آن ها در جويدن غذاها كارآيي لازم را ندارند، معمولا" از غذاهاي نرم كه فاقد فيبر هستند، استفاده مي كنند كه موجب يبوست مي شود. زمان عمل دفع در افراد مختلف بسيار متفاوت است. براي بعضي افراد ۲ بار در روز طبيعي و براي بعضي ديگر ۲ بار در هفته طبيعي است، اما معمولا" هر ۱۲ ساعت و گاهي هر ۷۲ ساعت يک بار انجام مي شود. روش درمان براساس علت یبوست تعیین می‌شود. در ابتدا باید رژیم غذایی این افراد اصلاح شود؛ در صورتی که جواب مناسب گرفته نشد، داروهای مناسب توسط پزشک تجویز می گردد.

  • نکته: در صورت تغییر اجابت مزاج در افراد بالای ۴۰ سال، حتما" به پزشک مراجعه نمایید.

توصیه های کلی برای بهبود یبوست:

 

* از استرس و اضطراب خود بکاهید.

* تنها زندگي نكنيد: انسان هايي كه به تنهايي زندگي مي كنند، بيشتر دچار يبوست مي شوند. اين افراد به استفاده از غذاهاي آماده و كنسرو شده روي مي آورند كه اين محصولات غذايي فيبر كمي دارند.

* رژیم غذایی با فیبر بالا مصرف کنید: روزانه ۲۰ تا ۳۵ گرم فیبر مصرف کنید. غذاهای با فیبر بالا شامل: میوه ها و سبزیجات تازه، دانه ها، سبوس و حبوبات کامل هستند. همچنین از مکمل های فیبر دار استفاده کنید. (فیبر دریافتی را به تدریج افزایش دهید و آب یا نوشیدنی های دیگر را به فراوانی در طول روز استفاده کنید، چون مصرف مکمل های فیبر به تنهایی ممکن است یبوست را بدتر کند.)

* روزانه ۱۰-۸ لیوان مایعات مصرف کنید: مثلا" هر یک ساعت ۱ لیوان آب بخورید. نوشیدن مقادیر فراوان آب و چای در صبح مفید است. مصرف زیاد آبمیوه و مصرف نوشیدنی های کافئین دار توصیه نمی شود.

* فعالیت فیزیکی مرتب که می تواند شامل پیاده روی، دوچرخه سواری یا شنا باشد را برای کمک به تحریک عملکرد روده انجام دهید.

* در خصوص مصرف ملین ها احتیاط کنید: استفاده مداوم از ملین ها می تواند باعث شود که عملکرد طبیعی روده ی شما متوقف و مختل شود. ذکر این نکته ضروری است که بدون تجویز دکتر از دادن ملین ها به اطفال خودداری کنید.

* در صبح برای ۱۵ دقیقه در توالت بنشینید، حتی اگر قادر به اجابت مزاج نباشید. ضمنا" در بيرون از منزل خود هم به دستشويي برويد.

* به منظور کمک به هضم بهتر غذاها بعد از صرف هر وعده ی غذایی ۱۵ دقیقه با آرامش بنشینید.

توصیه های غذایی برای بهبود یبوست:

 

* مصرف ۲ قاشق روغن زیتون صبح ناشتا و سپس نیم لیوان آب گرم قبل از صبحانه.

* نان و غلات سبوس دار (جو، سنگک) و حبوبات و میوه و سبزی مصرف کنید. می‌توانید روزانه ۱ قاشق مرباخوری سبوس برنج و یا گندم همراه با یک لیوان آب، شیر یا یک کاسه کوچک ماست بخورید.

* روغن کرچک به دفع کمک می‌کند ولی استفاده از آن در بلند مدت سبب کاهش جذب کلسیم و ویتامین‌های A,D,E,K می‌شود.

* سنا، دانه کتان، شنبلیله، ریواس برای یبوست توصیه می‌شود (سنا بیشتر از ۲ بار در هفته توصیه نمی‌شود.)

* نعناع و چای بابونه سبب کاهش علایم یبوست می‌شود.

* روزانه حداقل ۵ واحد میوه و سبزی تازه مصرف کنید: استفاده از آلو، زردآلو، کیوی، هندوانه، توت فرنگی، گلابی(بعد از شام و هنگام صبحانه)، انگور، انجیر(پنج عدد قبل از خواب)، پرتقال (۱ عدد قبل از خواب و ۱ عدد بعد از صبحانه)، کیوی، زیتون، نارگیل، گریپ فروت و آب اسفناج. در مواردی که فرد بدلیل مشغله زیاد امکان زمان بندی و استفاده از میوه های تازه را ندارد، مصرف روزانه ۳۵۰ گرم کشمش یا انجیر خشک توصیه میشود. بهتر است کشمش ۲۴ ساعت در آب خیس داده شود.

* تخم کتان نرم کننده ی بسیار خوبی است و شما می توانید بذر کتان را خریداری نمایید و خودتان آن را آسیاب کنید و آن را مصرف کنید و یا روی غذاهایتان بپاشید. روغن بذر کتان برای بهبود یبوست مفید است.

* انجير تازه يا خشک شده داراي اثر تسکين دهنده يبوست مي باشد. قبل از خواب، ۴ تا ۵ عدد انجير خشک را در ۱ لیوان آب یا شیر کم چرب خيس کنيد و فردا صبح ميل کنيد. خوردن نصف انبه در صبحانه نیز برای درمان یبوست بسيار مفيد است.

* درمان یبوست با اسفناج: ۱۰۰ ميلي ليتر آب اسفناج مخلوط شده با همان مقدار آب را ۲ بار در روز بنوشيد.

* عصاره مالت جو برای افرادی كه دچار التهاب روده، یبوست یا فتق معده هستند، بسیار مفید است.

* سبزي ها و ميوه هاي تازه، كاهو، كلم، حبوبات، نخود، هويج، سويا داراي فيبر زيادي هستند.

* شب، قبل از خواب، تعدادي آلو خشك را در آب خيس کنيد و صبح پس از بيدار شدن از خواب، نوش جان كنيد. آلو اثرات سحرآميزي در از بين بردن يبوست دارد. آب آلوی گرم نیز ملین است.

 

برخی از مواد غذایی می توانند شانس ابتلا به یبوست را افزایش دهند که رایج ترین آن ها عبارت هستند از:

* غذاهای پروتئینی فرآوری شده (اعم از پخته یا بخارپز، سرخ شده یا کنسرو شده) * محصولات لبنی به ویژه انواع پُرچرب (شیر، پنیر، ماست و هر محصول لبنی حیوانی دیگر) * مصرف زياد غذاهاي بسيار چرب و تخم مرغ * محصولات گندم تصفیه شده و بدون سبوس (برنج، نان، ماکارونی، انواع شیرینی جات) * برخی مواقع مکمل های آهن * چای پررنگ * افراط در نوشیدن قهوه * از میان میوه جات: به، سیب و موز (مصرف بیش از یک دانه می تواند یبوست را تشدید کند) * از میان سبزیجات: مرزه *ادویه جات: دارچین