درمان اسهال و استفراغ (عفونت روده و معده) در کودکان و بزرگسالان

esh

آیا تا به‌ حال به "آنفلوانزای معده" مبتلا شده‌اید؟ احتمالاً آنچه که شما به آن مبتلا گشته‌اید، بیماری "گاستروانتریت" یا بیماری "التهاب معده‌ای - روده‌ای" بوده است، نه یک آنفولانزا. به التهاب دیواره پوششی معده و روده " گاستروانتریت" می‌گویند که اغلب در اثر عواملی همچون، ویروس، باکتری و انگل‌ها به وجود می‌آید. در اغلب موارد علت این بیماری ناشی از عفونت "نورو ویروس‌ها" می‌باشد. این بیماری از طریق مواد غذایی ، آب آلوده و همچنین تماس با فرد مبتلا انتقال می‌یابد. بهترین راه پیشگیری شستن مکرر دست‌ها است.

به‌ طور معمول در صورت ابتلای به گاستروانتریت (اسهال و استفراغ)، مراجعه به متخصص گوارش ضروری نیست، چرا که معمولاً خود به ‌خود برطرف می‌شود. همچنین ممکن است شما دیگران را نیز در معرض خطر قرار دهید. ولی اگر دچار علائم جدی شدید به متخصص گوارش مراجعه نمایید، ممکن است لازم باشد به جهت مشخص نمودن علت بیماری، آزمایش مدفوع صورت بپذیرد. اگر علت بیماری شما عفونت باکتریایی باشد، ممکن است برای شما آنتی‌بیوتیک تجویز شود. برای دریافت مشاوره از متخصص گوارش به لینک تلگرام  مراجعه کرده و یا با شماره‌های ۲۲۶۸۳۸۱۸-۰۲۱ و ۷۷۸۳۹۴۶۳-۰۲۱ جهت رزرو نوبت یا مشاوره تماس حاصل فرمایید.

اسهال و استفراغ چیست؟


التهاب معده – روده‌ای یک بیماری رایجی است که باعث اسهال و استفراغ می‌شود. این بیماری معمولاً در اثر آلوده شدن به ویروس و یا باکتری‌ها ایجاد می‌شود. اسهال و استفراغ می‌تواند تمامی افراد را در سنین مختلف درگیر نماید، اما در کودکان شایع‌تر است. در کودکان اغلب ویروسی به نام " روتا ویروس " عامل بیماری می‌باشد. در بزرگسالان معمولاً توسط "نورو ویروس" (بیماری استفراغ زمستانی) و یا مسمومیت غذایی از طریق باکتری‌ها ایجاد می‌شود. اسهال و استفراغ ایجادشده می‌تواند برای فرد بسیار ناخوشایند باشد، اما معمولاً در عرض یک هفته بهبود می‌یابد.

علائم اسهال و استفراغ


esh1

علائم اصلی این بیماری اسهال و استفراغ می‌باشد:

  • اسهال آبکی و ناگهانی
  • احساس بیماری
  • تهوع و استفراغ، که می‌تواند جهنده باشد.
  • تب خفیف

برخی از افراد ممکن است علائم دیگری را نیز تجربه نمایند، مانند از دست دادن اشتها، ناراحتی معده، درد اندام‌ها و سردرد. معمولاً علائم یک روز پس از آلوده شدن بروز می‌نمایند. به ‌طورمعمول علائم ظرف یک هفته بهبود می‌یابند، اما گاهی اوقات ممکن است بیشتر طول بکشد.

چگونه اسهال و استفراغ انتقال می‌یابد؟


اسهال و استفراغ  به ‌راحتی می‌تواند از فردی به فرد دیگر منتقل شود. در صورت مواجه با ذرات کوچک استفراغ و یا مدفوع فرد آلوده و وارد شدن آن‌ها از طریق دهان ممکن است به این عفونت مبتلا گردید. برخی از راه‌های انتقال عبارت‌اند از:

  • تماس نزدیک با فرد مبتلا
  • لمس کردن سطوح و یا اشیاء آلوده
  • خوردن مواد غذایی آلوده

فرد مبتلا از زمان شروع علائم تا ۴۸ ساعت پس از اتمام اعلائم، ناقل عفونت بوده و می‌تواند شمارا مبتلا نماید، اگر چه ممکن است عفونت مدت کوتاهی قبل و بعدازاین زمان نیز انتقال یابد.

چه زمان به پزشک مراجعه شود؟


در هنگام سفر به نقاطی که از بهداشت نامناسبی برخوردار هستند، باید مراقبت بیشتری را لحاظ نمایید، چرا که احتمال آلودگی و مبتلا شدن به این عفونت وجود خواهد داشت. برای مثال، ممکن است نیاز باشد قبل از نوشیدن آب، آن را بجوشانید. نوزادان در دو تا سه‌ماهگی می‌توانند واکسن روتا ویروس را دریافت نمایند، بدین طریق احتمال ابتلای آن‌ها کاهش می‌یابد. برای مشاوره یا رزرو نوبت مراجعه با شماره‌های ۲۲۶۸۳۸۱۸-۰۲۱ و ۷۷۸۳۹۴۶۳-۰۲۱ تماس حاصل فرمایید.

در موارد زیر به پزشک مراجعه نمایید:

  • اگر دچار علائم شدید کم‌آبی، مانند سرگیجه مداوم، کاهش حجم ادرار یا قطع ادرار گشتید و یا اگر سطح هوشیاری شما کاهش یافت.
  • مبتلا شدن به اسهال خونی
  • استفراغ مداوم و عدم توانایی حفظ مایعات نوشیده شده
  • داشتن تب بیش از ۳۸ درجه سانتی‌گراد
  • اگر علائم شما پس از چند روز رو به بهبودی نرود
  • اگر ظرف چند هفته گذشته به کشورهای دارای بهداشت ضعیف سفر کرده باشید.
  • اگر مبتلا به بیماری زمینه‌ای جدی مانند: بیماری‌های کلیوی، بیماری التهابی روده هستید و یا دچار ضعف سیستم ایمنی و اسهال و استفراغ می‌باشید.

هنگام ابتلا به اسهال و استفراغ چه اقداماتی می‌توانید انجام دهید؟


اگر دچار اسهال و استفراغ ناگهانی شدید، بهترین کار این است که تا زمان بهبودی در خانه بمانید. معمولاً مراجعه به پزشک نیاز نمی‌باشد، مگر آنکه علائم شما بهبود نیابد و یا خطر وجود مشکل جدی‌تر وجود داشته باشد.

برای کمک به کاهش علائم:

  • برای جلوگیری از کم‌آبی بدن مقدار زیادی مایعات بنوشید.
  • برای رفع تب یا درد می‌توانید از استامینوفن یا پاراستامول استفاده نمایید.
  • به مقدار کافی استراحت کنید.
  • اگر گرسنه شدید، سعی کنید مقدار کمی از غذاهای ساده، مانند سوپ، برنج، ماکارونی و نان مصرف نمایید.
  • از محلول‌های تأمین‌کننده آب بدن که در داروخانه موجود می‌باشد، استفاده نمایید. (مانند پودر او. آر.اس)
  • برای رفع علائم در صورت نیاز می‌توانید از داروهای ضد استفراغ (مانند متوکلوپرامید) و یا داروهای ضد اسهال (مانند لوپرامید) استفاده نمایید.

عفونت و التهاب معده و روده (گاستروانتریت) به ‌راحتی می‌تواند گسترش و انتقال یابد، بنابراین هنگام بیماری شما باید دست‌های خود را به‌ طور مکرر بشویید و حداقل تا ۴۸ ساعت پس از رفع شدن علائم، به‌منظور کاهش خطر انتقال از رفتن به مدرسه یا محل کار اجتناب ورزید.

مراقبت از کودکان مبتلا به گاستروآنتریت (اسهال و استفراغ)


esh2

اگر کودک شما به اسهال و استفراغ مبتلا شد، شما می‌توانید از فرزند خود در خانه مراقبت نمایید. معمولاً نیازی به درمان خاصی نیست و فرزند شما باید ظرف چند روز رو به بهبودی رود. به ‌طورمعمول نیازی به مراجعه به پزشک نمی‌باشد، مگر اینکه علائم بهبود نیابد و یا احتمال وجود یک خطر جدی‌تر وجود داشته باشد.

برای کمک به کاهش علائم فرزندتان:

  • آن‌ها را تشویق به نوشیدن مقدار زیادی از مایعات کنید.
  • مطمئن شوید که به مقدار کافی به استراحت می‌پردازند.
  • اگر کودک شما احساس گرسنگی می‌کند و یا می‌تواند غذاهای جامد را بخورد، مقدار کمی از غذاهای ساده به او بدهید.
  • در صورت وجود تب یا درد می‌توانید از استامینوفن استفاده مایید.
  • از محلول‌های تأمین‌کننده آب بدن که در داروخانه موجود می‌باشد، استفاده نمایید. (مانند پودر او. آر.اس)

نوزادان و کودکان خردسال، به‌ خصوص اگر کمتر از یک سال سن داشته باشند، در خصوص کم‌آبی بدن، در معرض خطر بیشتری قرار دارند. در هنگام بیماری کودکتان، به ‌طور منظم شما و فرزندتان، دست‌های خود را بشویید و تا ۴۸ ساعت بعد از رفع علائم از رفتن به مدرسه و یا مهدکودک اجتناب ورزید.

مراجعه به پزشک برای کودک شما

اگر در خصوص کودک خود نگران هستید و یا اگر کودک شما داری شرایط زیر بود، به یک متخصص گوارش مراجعه نمایید.

  • علائم کم‌آبی بدن
  • وجود خون در مدفوع یا استفراغ سبز
  • استفراغ مداوم و عدم توانایی حفظ مایعات یا غذا در معده
  • داشتن اسهال بیش از یک هفته
  • استفراغ به مدت سه روز یا بیشتر
  • وجود علائم یک بیماری جدی‌تر، مانند تب بالا (بیش از ۳۸ درجه سانتی‌گراد)، تنگی نفس، تنفس سریع، سفتی گردن، کهیری که پس از غلتاندن یک لیوان بر روی آن محو نشود و برآمدگی در ملاج (بخشی نرم در جمجمه نوزاد) کودک
  • وجود یک بیماری جدی زمینه‌ای، مانند بیماری‌های التهابی روده یا ضعف سیستم ایمنی

پیشگیری از گاستروانتریت (اسهال و استفراغ)


جلوگیری از مبتلا شدن به اسهال و استفراغ همیشه امکان‌پذیر نیست، اما با رعایت توصیه‌های زیر می‌توان گسترش و انتقال آن را کاهش داد:

  • حداقل تا ۴۸ ساعت پس از رفع علائم، از رفتن به محل کار، مدرسه و مهدکودک خودداری کنید.
  • دستان خود و کودکتان را مرتب به‌طور کامل با آب و صابون بشویید.
  • اشیاء و یا سطوحی را که احتمال آلودگی آن‌ها وجود دارد، ضدعفونی نمایید.
  • وسایل آلوده، لباس یا ملافه‌ها را به‌طور جداگانه با آب گرم شستشو شو دهید.
  • زمانی که شما و یا کودکتان مبتلا هستید، حوله، لباس، قاشق، چنگال و یا ظروف خود را به اشتراک نگذارید.
  • ذرات مدفوع و یا استفراغ را در توالت با فلاش‌تانک به‌خوبی برطرف نمایید و محیط اطراف آن را نیز تمیز کنید.
  • بهداشت مواد غذایی را کامل رعایت نمایید.